TruongY.comTrường Y
Ôn thi khối B và các môn xét tuyển

Tự học hay đi học thêm khi ôn khối B: quyết định theo từng môn, không theo phong trào

Không có câu trả lời chung cho chuyện học thêm khi ôn khối B. Cách quyết định cho từng môn, các hình thức học kèm, câu nên hỏi trước khi chọn lớp.

Small study group of three Vietnamese teenagers around a low table in a Hải Phòng living room, notebooks open to blank pages, evening lamp light, over-the-shoulder view

Tự học hay đi học thêm khi ôn khối B nên quyết định riêng cho từng môn, dựa trên việc bạn có tự tìm ra và sửa được chỗ sai của mình ở môn đó hay không. Môn nào bạn tự học tiến đều, có tài liệu tốt và có người để hỏi khi vướng, thì không cần thêm lớp. Môn nào bạn đã cố mà vẫn không biết mình sai ở đâu, một người kèm có kinh nghiệm thường giúp tiết kiệm nhiều thời gian.

Bài viết cho học sinh và phụ huynh đang cân nhắc chuyện học thêm cho Toán, Hoá, Sinh. Phần dưới nêu dấu hiệu tự học là đủ, dấu hiệu nên có người kèm, so sánh các hình thức học thêm, câu nên hỏi trước khi chọn lớp, và cách giữ giờ tự học khi lịch học thêm đã dày.

Câu hỏi đúng không phải là "có học thêm không"

Nhiều gia đình đặt câu hỏi theo kiểu có hoặc không: bạn bè đi học thêm cả ba môn thì con cũng đi, hoặc con tự giác thì không cần. Cách đặt câu hỏi này bỏ qua điều quan trọng nhất: mỗi môn đang ở tình trạng khác nhau, và học thêm chỉ có ích khi nó giải quyết đúng vấn đề của môn đó.

Học thêm có thể đem lại ba thứ: giải thích lại kiến thức theo cách khác, hệ thống bài tập được chọn lọc, và một nhịp học đều đặn có người theo dõi. Nếu một môn của bạn không thiếu thứ nào trong ba thứ đó, thêm lớp chỉ lấy đi thời gian tự học. Nếu môn đó thiếu đúng một thứ, bạn nên tìm hình thức học kèm bù đúng thứ đó.

Câu hỏi nên đặt cho từng môn là: hiện mình đang mất điểm vì đâu, mình đã thử tự sửa chưa, và vì sao chưa sửa được. Trả lời được ba câu này, quyết định học thêm hay không thường trở nên rõ ràng. Và quyết định đó có thể khác nhau giữa Toán, Hoá và Sinh.

Cũng nên đặt quyết định trong một khoảng thời gian, không phải cho cả năm. Một môn hôm nay cần người kèm có thể vài tháng sau tự học được, và ngược lại, một môn đang tự học ổn có thể vướng khi sang phần mới. Xem lại quyết định sau mỗi học kỳ, hoặc khi kết quả làm đề thay đổi rõ, là cách giữ cho việc học thêm luôn đúng nhu cầu.

Dấu hiệu tự học là đủ cho một môn

Bạn có thể tự học một môn khi phần lớn những điều sau đúng với môn đó:

  • Đọc sách giáo khoa và lời giải mẫu, bạn hiểu được và làm lại được bài tương tự mà không cần xem.
  • Khi làm sai, bạn tự tìm ra mình sai ở bước nào trong phần lớn trường hợp.
  • Điểm các bài kiểm tra trên lớp và các đề tự làm tăng dần hoặc giữ ổn định ở mức bạn mong muốn.
  • Bạn có người để hỏi khi vướng: thầy cô trên lớp, bạn học, anh chị khoá trên, và bạn thật sự hỏi khi cần.
  • Bạn giữ được lịch tự học đều đặn nhiều tuần liền mà không cần ai nhắc.
  • Bạn có đủ tài liệu bám chương trình: sách giáo khoa, sách bài tập, đề minh hoạ, đề có lời giải.

Nếu gần hết danh sách này đúng với bạn cho một môn, giờ dành cho lớp học thêm môn đó có thể chuyển sang môn đang yếu hơn. Tự học không phải là học một mình hoàn toàn; nó là tự chịu trách nhiệm với việc học, và vẫn hỏi người khác khi cần.

Dấu hiệu nên có người kèm

Đã cố gắng mà không biết mình sai ở đâu. Đây là dấu hiệu rõ nhất. Một người có kinh nghiệm nhìn bài làm của bạn có thể chỉ ra lỗi gốc trong vài phút, trong khi bạn tự mò có thể mất nhiều tuần.

Mất gốc từ lâu và không biết bắt đầu từ đâu. Người mất gốc Hoá từ lớp 10 hay Sinh từ phần phân bào thường cần ai đó giúp sắp xếp lại thứ tự kiến thức. Sau khi có lộ trình rõ ràng, nhiều bạn lại tự học tiếp được.

Không giữ được nhịp học khi ở một mình. Nếu bạn biết cách học nhưng không ngồi vào bàn được, một lịch cố định với người khác có thể giúp. Trường hợp này nhóm học bạn bè đôi khi hiệu quả không kém lớp học thêm.

Cần luyện câu vận dụng cao mà không có ai hỏi. Khi đã chắc phần cơ bản và muốn lên mức cao, những câu khó cần người giải thích tư duy, không chỉ đáp án.

Thiếu tài liệu đáng tin hoặc không ai để hỏi. Ở một số nơi, học sinh không có bạn cùng ôn khối B, thầy cô bận nhiều lớp, tài liệu thì trôi nổi. Khi đó một lớp học thêm hay khoá học có hệ thống bài tập bám chương trình bù đúng chỗ thiếu này.

Các hình thức học kèm và mỗi hình thức hợp với ai

Không có hình thức nào tốt nhất cho mọi người. Bảng dưới so sánh theo điều bạn nhận được, không nói đến chi phí cụ thể vì chi phí khác nhau rất nhiều giữa các nơi.

Hình thứcMạnh ở đâuHạn chếHợp với ai
Lớp đông theo chương trìnhHệ thống bài tập đầy đủ, nhịp đều, có bạn cùng họcÍt được chữa riêng, khó theo nếu đang hổng nhiềuNgười đã có nền, cần nhịp và bài tập
Nhóm nhỏ vài bạnĐược hỏi nhiều hơn, người dạy biết từng ngườiTiến độ phụ thuộc cả nhómNgười hổng vừa phải, muốn được hỏi thường xuyên
Kèm riêng một – mộtĐi đúng chỗ hổng của mình, linh hoạtPhụ thuộc nhiều vào người kèm, dễ ỷ lạiNgười mất gốc nặng hoặc cần luyện mức rất cao
Khoá học trực tuyếnHọc lại được nhiều lần, chủ động giờCần tự giác cao, ít tương tácNgười tự giác, chỉ thiếu bài giảng hệ thống
Nhóm học bạn bèGiải thích cho nhau, giữ nhịp, không tốn thêmDễ thành buổi nói chuyện nếu không có mục tiêuNgười cần động lực và có bạn cùng mục tiêu

Có thể kết hợp: kèm riêng vài tuần để lấp gốc một môn, rồi chuyển sang tự học hoặc nhóm bạn bè khi đã có nền. Học thêm không cần kéo dài suốt năm nếu nó đã làm xong việc của nó.

Trước khi chọn lớp hoặc người kèm: những câu nên hỏi

Dù chọn hình thức nào, hỏi rõ trước giúp tránh mất thời gian. Những câu dưới đây hỏi được trong buổi gặp đầu:

  1. Lớp hoặc người kèm bám chương trình nào, dùng tài liệu gì, có theo cấu trúc đề thi theo chương trình hiện hành không.
  2. Có kiểm tra đầu vào để biết học sinh đang hổng ở đâu không, hay mọi người cùng học một giáo trình.
  3. Bài tập về nhà có được chữa và phản hồi không, hay chỉ phát đáp án.
  4. Có thể học thử một hai buổi trước khi quyết định không.
  5. Lịch học có để lại đủ thời gian tự học và nghỉ ngơi trong tuần không.
  6. Nếu sau một thời gian không thấy tiến bộ, hai bên sẽ trao đổi và điều chỉnh thế nào.

Dè chừng những lời hứa kiểu "cam kết đỗ", "đề tủ trúng chắc", hoặc nơi khuyến khích học sinh bỏ tự học để học thêm nhiều buổi hơn. Không ai biết đề thi trước khi thi, và không lớp nào thay được giờ bạn tự ngồi làm bài.

Một tuần tự học có kết quả trông như thế nào

Tự học hiệu quả không phải là ngồi lâu, mà là ngồi có việc rõ ràng. Dưới đây là cách một tuần tự học có thể được tổ chức, áp dụng cho môn bạn quyết định không học thêm:

  1. Đầu tuần, viết ra hai ba mục tiêu cụ thể cho môn đó, ví dụ "lấp xong phần amine và amino acid" hoặc "làm và chữa một đề Sinh". Mục tiêu đo được là mục tiêu biết khi nào xong.
  2. Mỗi buổi tự học bắt đầu bằng mười phút xem lại sổ lỗi của buổi trước, rồi mới vào phần mới.
  3. Học lý thuyết bằng cách đóng sách tự viết lại hoặc tự giải thích, không chỉ đọc. Phần nào viết không ra là phần cần đọc lại.
  4. Làm bài tập không xem lời giải trước. Bí quá mười lăm phút mới xem gợi ý, rồi tự làm lại từ đầu.
  5. Ghi các câu hỏi chưa tự trả lời được vào một trang riêng, mang đi hỏi thầy cô hoặc bạn trong tuần.
  6. Cuối tuần, đánh dấu mục tiêu nào xong, mục tiêu nào chưa, và vì sao. Đây là căn cứ để quyết định tuần sau tiếp tục tự học hay cần thêm người kèm.

Nếu sau vài tuần bạn thấy mình đều đặn đạt mục tiêu tuần, môn đó đang tự học tốt. Nếu tuần nào cũng dở dang ở cùng một chỗ, đó là dấu hiệu nên tìm người giúp đúng chỗ ấy.

Giữ giờ tự học khi lịch học thêm đã dày

Một lỗi phổ biến của học sinh lớp 12 là lịch kín đặc: học chính khoá, rồi học thêm ba môn mỗi tuần vài buổi, về nhà chỉ kịp làm bài tập của lớp học thêm. Không còn giờ nào để tự làm đề, đọc lại sổ lỗi, hay ôn chỗ hổng riêng của mình. Sau vài tháng, kiến thức có vào nhưng không thành kỹ năng của chính mình.

Nguyên tắc nên giữ: mỗi tuần có những khoảng tự học cố định không bị lấn, dù ngắn. Ví dụ giả định: một học sinh học thêm Hoá và Sinh mỗi môn hai buổi, giữ lại ba buổi tối tự học, mỗi buổi chừng hai giờ, dành cho làm đề và ôn sổ lỗi. Nếu lịch không đủ chỗ cho những buổi này, nên cắt bớt một buổi học thêm thay vì cắt giờ tự học hay giờ ngủ.

Với phụ huynh, câu hỏi cần cân nhắc không chỉ là chi phí, mà là sức của con. Thời gian di chuyển, ăn vội, ngủ muộn đều cộng vào. Một lịch học thêm vừa đủ, có giờ nghỉ, thường giúp con đi đến kỳ thi với sức khoẻ và tinh thần tốt hơn một lịch học thêm dày nhưng con mệt mỏi kéo dài. Trao đổi với con về lịch, hỏi con thấy buổi nào có ích, buổi nào chỉ ngồi cho đủ, là cách điều chỉnh nhẹ nhàng mà hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh ở nơi không có lớp học thêm tốt thì có thiệt không?

Không nhất thiết. Sách giáo khoa, sách bài tập, đề minh hoạ và đề chính thức có lời giải đã là nguồn ôn đầy đủ. Kết hợp với việc hỏi thầy cô trên lớp và học nhóm, nhiều bạn tự học vẫn ôn tốt. Khoá học trực tuyến cũng là lựa chọn nếu cần bài giảng hệ thống.

Có nên học thêm cả ba môn Toán, Hoá, Sinh cùng lúc không?

Chỉ nên khi cả ba môn đều có dấu hiệu cần người kèm. Phần lớn học sinh có ít nhất một môn tự học được, và dành thời gian đó cho tự học thường tốt hơn thêm một lớp nữa.

Đi học thêm mà điểm không lên thì nên làm gì?

Trao đổi với người dạy về chỗ đang vướng, xem bài tập về nhà có được chữa không, và tự hỏi mình có đủ giờ tự làm bài không. Nếu sau một thời gian điều chỉnh vẫn không thấy tiến bộ, cân nhắc đổi hình thức học kèm hoặc đổi người kèm.

Tự học bằng video bài giảng có đủ không?

Video giúp hiểu bài, nhưng xem xong chưa phải là học xong. Sau mỗi video cần tự làm bài tập không xem lời giải và ghi sổ lỗi. Người chỉ xem mà không làm thường thấy mình hiểu nhưng vẫn làm sai khi thi.

Học nhóm với bạn có thật sự hiệu quả?

Có, nếu nhóm có mục tiêu rõ cho từng buổi, mỗi người chuẩn bị trước, và thay nhau giải thích bài cho nhau. Nhóm không có mục tiêu dễ thành buổi trò chuyện. Nhóm nhỏ ba bốn người thường dễ duy trì hơn nhóm đông.

Phụ huynh nên tham gia quyết định học thêm đến mức nào?

Phụ huynh nên cùng con nhìn vào tình trạng từng môn, hỏi con thấy mình cần gì, và cùng tính đến sức khoẻ, thời gian, chi phí. Quyết định có sự đồng thuận của con thường bền hơn quyết định đơn phương, vì người ngồi học vẫn là con.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138