Với người thi khối B, Toán thường là môn quyết định điểm tổng, vì nhiều học sinh hướng y – dược mạnh Sinh và Hoá hơn Toán. Bạn không cần biến mình thành người giỏi Toán nhất lớp; bạn cần giữ chắc các mảng chiếm nhiều câu dễ và vừa, rồi chọn đúng mảng khó để đầu tư thêm nếu muốn lên cao. Toán cũng là môn bắt buộc của kỳ thi tốt nghiệp, nên công sức bỏ vào không bao giờ phí.
Bài này giúp bạn xác định ôn Toán đến đâu là đủ cho mục tiêu của mình, phần Toán nào dùng lại trong Hoá và Sinh, cách giữ điểm ở ba dạng câu hỏi, và hai kế hoạch riêng cho người Toán yếu và người Toán khá.
Vì sao Toán hay là môn kéo điểm của người thi khối B
Người chọn khối sức khoẻ thường bị cuốn vào Sinh và Hoá vì đó là hai môn "đúng chất" của ngành. Toán dễ bị coi là môn phụ, học đủ qua. Nhưng trong tổ hợp B00, Toán có trọng số ngang hai môn kia, và với các trường dùng tổ hợp khác như Toán – Sinh – Tiếng Anh hay Toán – Hoá – Tiếng Anh, Toán vẫn có mặt. Toán gần như là môn duy nhất xuất hiện trong mọi tổ hợp của khối sức khoẻ.
Toán cũng là môn có độ phân hoá rõ. Phần cơ bản chiếm nhiều câu, ai ôn đều đặn đều làm được; phần vận dụng cao chỉ chiếm số ít câu nhưng đòi nhiều thời gian luyện. Người học chiến lược sẽ bảo đảm không mất điểm ở phần cơ bản trước, rồi mới tính chuyện chinh phục câu khó.
Ngoài ra, kỹ năng Toán theo bạn vào đại học. Thống kê và xác suất là nền của dịch tễ học, thống kê y sinh, đọc nghiên cứu y khoa. Hàm số mũ và logarit xuất hiện khi học về dược động học, sự tăng trưởng của vi sinh vật. Ôn Toán tử tế bây giờ là chuẩn bị cho những môn đó, chứ không chỉ để qua một kỳ thi.
Các mảng Toán 12 và mức cần chắc với người thi khối B
Bảng dưới gợi ý cách nhìn theo mục tiêu, không phải quy định số câu của đề. Cấu trúc đề thật xem ở đề minh hoạ năm dự thi.
| Mảng | Nội dung | Mức nên đạt | Ghi chú khi ôn |
|---|---|---|---|
| Ứng dụng đạo hàm | Tính đơn điệu, cực trị, giá trị lớn nhất – nhỏ nhất, tiệm cận, khảo sát và đọc đồ thị | Chắc toàn bộ phần cơ bản và vừa | Đọc đồ thị là kỹ năng dùng lại khi đọc số liệu ở Sinh |
| Nguyên hàm, tích phân | Bảng nguyên hàm, tích phân, diện tích, thể tích | Chắc phần tính toán trực tiếp | Bài thực tế hay gắn với quãng đường, vận tốc |
| Hình học toạ độ không gian | Vectơ, phương trình mặt phẳng, đường thẳng, mặt cầu | Chắc phần lập phương trình và tính khoảng cách, góc cơ bản | Ôn bằng cách vẽ hình tay, không chỉ thao tác công thức |
| Thống kê và xác suất | Mẫu số liệu ghép nhóm, độ phân tán, xác suất có điều kiện, công thức xác suất toàn phần | Chắc toàn bộ | Dùng lại trực tiếp trong bài di truyền và sau này ở đại học |
| Kiến thức lớp 10, 11 | Lượng giác, mũ – logarit, cấp số, hình không gian | Đủ để dùng trong bài lớp 12 | Ôn xen theo chủ đề, không tách riêng |
Nếu thời gian ít, thống kê – xác suất và ứng dụng đạo hàm là hai mảng đáng đầu tư nhất với người thi khối B: vừa thường có trong đề, vừa nối sang môn khác.
Những phần Toán bạn sẽ gặp lại trong Hoá và Sinh
Tỉ lệ, phần trăm, quy tắc tam suất. Nồng độ phần trăm, hiệu suất phản ứng, phần trăm khối lượng nguyên tố trong Hoá đều là bài tỉ lệ. Người chắc phần này ở Toán ít sai phép tính ở Hoá.
Logarit. Khi học pH trong Hoá học, bạn gặp logarit cơ số mười. Hiểu logarit là gì giúp bạn không phải học thuộc mà vẫn suy ra được khi nồng độ ion thay đổi thì pH đổi theo chiều nào.
Xác suất. Bài di truyền người, di truyền quần thể và tính xác suất sinh con mang kiểu hình nào đó là bài xác suất trong bối cảnh sinh học. Phép nhân xác suất độc lập, cộng xác suất xung khắc, xác suất có điều kiện đều xuất hiện.
Đọc đồ thị và bảng số liệu. Câu hỏi đọc thí nghiệm của Sinh và Hoá thường kèm đồ thị: tốc độ phản ứng theo thời gian, sinh trưởng quần thể theo thời gian. Kỹ năng đọc đồ thị hàm số từ phần đạo hàm giúp bạn nhìn ra xu hướng nhanh hơn.
Hàm số mũ. Sự tăng số lượng vi khuẩn trong điều kiện lý tưởng, sự phân rã theo thời gian là các mô hình mũ. Đề có thể dùng bối cảnh này trong câu Toán thực tế hoặc câu Sinh.
Ba dạng câu hỏi trong đề Toán và cách giữ điểm từng dạng
Đề Toán theo chương trình mới có câu nhiều lựa chọn, câu đúng – sai và câu trả lời ngắn. Mỗi dạng có cách mất điểm riêng, nên cần cách luyện riêng.
Với câu nhiều lựa chọn, lỗi hay gặp là làm quá nhanh phần dễ rồi chọn nhầm. Tập thói quen đọc lại câu hỏi một lần sau khi có đáp số, nhất là những câu hỏi "giá trị nhỏ nhất", "số nghiệm", "khẳng định nào sai". Với câu đúng – sai, mỗi ý là một bài toán nhỏ; đừng đoán cả câu theo cảm giác, hãy kiểm từng ý. Ý nào chưa chắc thì đánh dấu, quay lại sau, vì điểm của dạng này tăng theo số ý đúng.
Câu trả lời ngắn không có phương án để thử ngược, nên đòi tự tính ra con số chính xác. Lỗi thường gặp là làm tròn sai, ghi đơn vị không đúng yêu cầu hoặc trả lời một đại lượng khác với đại lượng được hỏi. Khi luyện, sau mỗi câu viết lại một dòng "đề hỏi gì, đơn vị gì, làm tròn đến đâu" rồi mới ghi đáp số. Quy tắc ghi đáp án chính thức xem trong hướng dẫn của kỳ thi năm đó.
Kế hoạch cho người Toán yếu: giữ chắc phần cơ bản trước
Nếu Toán đang thấp rõ so với Hoá và Sinh, mục tiêu đầu tiên là không mất điểm ở những câu nhiều người làm được. Một trình tự gợi ý:
- Làm một đề minh hoạ không bấm giờ, đánh dấu câu nào hiểu đề mà sai, câu nào không hiểu đề. Nhóm thứ hai cần học lại lý thuyết, nhóm thứ nhất cần luyện cẩn thận.
- Ôn lại kiến thức lớp 10, 11 đúng phần mà bài lớp 12 cần: đạo hàm cơ bản, mũ – logarit, lượng giác cơ bản.
- Đi lần lượt từng mảng lớp 12, mỗi mảng làm đủ bài tập mức nhận biết và thông hiểu trong sách giáo khoa và sách bài tập trước khi sang tài liệu ngoài.
- Mỗi tuần làm một đề có bấm giờ nhưng chỉ chấm phần cơ bản và vừa. Mục tiêu là không sai câu dễ, chưa cần làm câu khó.
- Khi phần cơ bản đã đều tay qua vài đề liên tiếp, chọn một mảng vận dụng gần nhất với điểm mạnh của mình, thường là xác suất với người giỏi Sinh, để đầu tư tiếp.
Người Toán yếu hay tự gây áp lực bằng cách làm thật nhiều câu khó cho "kịp bạn bè". Chiến lược ngược lại, giữ chắc phần dễ, thường đem lại điểm ổn định hơn.
Người Toán khá muốn lên cao, và chuyện máy tính cầm tay
Nếu phần cơ bản đã chắc, phần còn lại là luyện câu vận dụng và giữ độ chính xác trong thời gian thi. Một số gợi ý:
- Chọn hai, ba dạng vận dụng hay gặp trong đề minh hoạ và đề thi thử, luyện sâu từng dạng thay vì làm lan man mọi dạng khó.
- Với bài toán thực tế, tập đặt ẩn, viết biểu thức và kiểm điều kiện của ẩn trước khi tính. Bài thực tế thường dài chữ nhưng không khó nếu dựng mô hình đúng.
- Học cách dùng máy tính cầm tay để kiểm tra kết quả: tính giá trị, giải phương trình, thử nghiệm, nhưng không để máy thay cho việc hiểu bài. Dùng loại máy được phép mang vào phòng thi theo quy định năm đó.
- Luyện trình bày nháp gọn: chia giấy nháp thành ô theo số câu, ghi số câu bên cạnh mỗi phần tính, để khi soát lại tìm được ngay.
- Theo dõi thời gian làm từng phần trong đề, để biết mình đang dư hay thiếu thời gian cho câu khó.
Khi ôn lên cao, nhớ rằng Hoá và Sinh cũng đang cần thời gian. Mỗi giờ thêm cho Toán là một giờ bớt ở môn khác, nên quyết định dựa trên chỗ nào còn dễ tăng điểm hơn, không dựa trên cảm giác môn nào "đáng học" hơn.
Xếp Toán vào tuần ôn cùng Hoá và Sinh
Toán tiến bộ nhờ luyện đều hơn là học dồn. Một buổi Toán dài bốn tiếng mỗi Chủ nhật thường kém hiệu quả hơn bốn buổi một tiếng rải trong tuần, vì kỹ năng tính toán và nhận dạng bài cần được nhắc lại thường xuyên. Trong khi đó Sinh và Hoá có nhiều phần lý thuyết hợp với buổi dài hơn, đủ thời gian đọc, vẽ sơ đồ và tự giải thích.
Ví dụ giả định cho một học sinh lớp 12 Toán yếu hơn hai môn kia: các tối thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu dành bốn mươi lăm phút đầu cho Toán, làm khoảng mười câu cùng một mảng, phần còn lại của buổi cho Hoá hoặc Sinh. Tối thứ Ba và thứ Năm không học Toán, dành trọn cho một môn khối B. Thứ Bảy làm một đề Toán có bấm giờ, chấm và ghi sổ lỗi. Chủ nhật nghỉ hoặc chỉ xem lại sổ lỗi cả ba môn.
Cách xếp này có hai lợi ích. Thứ nhất, Toán được chạm tới năm lần mỗi tuần nên tay không bị "nguội". Thứ hai, mỗi buổi tối bắt đầu bằng một phần ngắn, rõ mục tiêu, giúp vào guồng nhanh hơn so với ngồi xuống rồi phân vân học môn gì. Khi Toán đã đều tay, có thể giảm xuống ba buổi ngắn và chuyển thời gian sang môn đang cần hơn.
Điều chỉnh lịch theo kết quả, không theo cảm xúc của một ngày. Một đề thấp bất thường chưa nói lên nhiều; xu hướng qua ba, bốn đề mới là căn cứ để tăng hay giảm giờ cho Toán.
Câu hỏi thường gặp
Thi khối B có cần học Toán nâng cao không?
Phần lớn người thi khối B chỉ cần chắc phần cơ bản và vừa, rồi đầu tư thêm vào một số dạng vận dụng. Toán nâng cao chuyên sâu chỉ cần khi mục tiêu điểm rất cao và các môn còn lại đã ổn định.
Toán yếu thì có nên chọn tổ hợp khác không có Toán?
Toán là môn bắt buộc của kỳ thi tốt nghiệp và có mặt trong hầu hết các tổ hợp của khối sức khoẻ, nên rất khó tránh. Cách hợp lý là cải thiện Toán ở phần cơ bản trước. Tổ hợp cụ thể của từng ngành, từng trường xem trong đề án tuyển sinh năm dự tuyển.
Có nên học Toán cùng lúc với bài di truyền phần xác suất?
Nên. Học xác suất có điều kiện ở Toán xong rồi làm ngay vài bài di truyền người giúp bạn thấy cùng một công cụ ở hai bối cảnh. Hai môn hỗ trợ nhau và bạn nhớ lâu hơn.
Làm sao biết mình đã đủ chắc phần cơ bản?
Khi làm vài đề liên tiếp mà gần như không sai câu mức nhận biết và thông hiểu, kể cả lúc bấm giờ, thì phần cơ bản đã chắc. Nếu vẫn sai lẻ tẻ, xem lại sổ lỗi để biết sai do kiến thức hay do cẩn thận.
Máy tính cầm tay loại nào được mang vào phòng thi?
Danh mục và điều kiện máy tính được mang vào phòng thi nằm trong quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành. Nên kiểm trước kỳ thi khá lâu để kịp làm quen với máy mình sẽ dùng, tránh đổi máy sát ngày thi.
Mỗi tuần nên dành bao nhiêu thời gian cho Toán khi ôn khối B?
Phụ thuộc vào khoảng cách giữa mức hiện tại và mục tiêu của bạn ở môn Toán so với Hoá, Sinh. Toán cần luyện tay đều, nên dù đang mạnh vẫn nên có vài buổi ngắn mỗi tuần để giữ nhịp, thay vì dồn một buổi dài.