TruongY.comTrường Y
Ôn thi khối B và các môn xét tuyển

Giữ sức khoẻ mùa ôn thi khối B: ngủ, ăn, vận động và lúc nên dừng lại

Ôn khối B kéo dài cả năm nên sức khoẻ là một phần của kế hoạch: giữ giấc ngủ, ăn đều, vận động, chăm mắt và nhận ra lúc cần nghỉ hoặc tìm hỗ trợ.

Vietnamese teenage boy jogging along a lakeside path at dawn in Hà Nội, headphones around neck, mist over water, trees silhouetted, wide shot from behind

Giữ sức khoẻ khi ôn thi khối B không phải là việc làm thêm sau khi học xong, mà là một phần của kế hoạch ôn: ngủ đủ và đều, ăn đủ bữa, vận động mỗi ngày, cho mắt nghỉ, và biết nhận ra lúc mình cần dừng lại hoặc cần người giúp. Người ôn nhiều tháng liền mà cạn sức thường học được ít hơn người ôn vừa phải mà giữ được nhịp.

Bài này viết cho học sinh muốn vào ngành sức khoẻ và gia đình các bạn, những người thường chịu thêm một lớp áp lực vì ngành được coi là khó vào. Nội dung là kiến thức chung về sinh hoạt, không thay cho lời khuyên của bác sĩ. Ai có vấn đề sức khoẻ cụ thể hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ của mình.

Vì sao sức khoẻ là một phần của kế hoạch ôn

Ôn thi khối B là một chặng dài: với nhiều bạn, nó kéo dài từ hè lớp 11 đến tận kỳ thi tốt nghiệp. Trong chặng đó, thứ quyết định không phải là một tuần học mười bốn tiếng mỗi ngày, mà là khả năng giữ sự tập trung đều đặn qua nhiều tháng. Khả năng ấy phụ thuộc trực tiếp vào giấc ngủ, ăn uống và vận động.

Có một nghịch lý quen thuộc: càng gần kỳ thi, học sinh càng cắt giấc ngủ, bỏ bữa, bỏ thể dục để có thêm giờ học. Nhưng những giờ học có thêm đó thường kém chất lượng, vì não mệt thì đọc chậm hơn, nhớ kém hơn và dễ sai những lỗi cẩn thận. Kết quả là học nhiều giờ hơn mà tiến bộ ít hơn.

Thêm vào đó, các bạn muốn theo ngành y thường được nhắc rằng "học y là phải chịu khổ". Câu này có phần đúng về khối lượng học ở đại học, nhưng không có nghĩa là phải vắt kiệt sức từ lớp 12. Người làm nghề chăm sóc sức khoẻ cho người khác càng cần biết chăm sóc chính mình, và lớp 12 là lúc tốt để tập thói quen đó.

Cách làm cụ thể là đưa giờ ngủ, giờ ăn, giờ vận động vào thời gian biểu ngay từ đầu, cùng hàng với giờ học Toán, Hoá, Sinh. Khi chúng đã nằm trên lịch, chúng ít bị cắt hơn so với khi bạn coi đó là phần "nếu còn thời gian thì làm".

Giấc ngủ: thứ đầu tiên nên giữ

Ngủ đủ là điều kiện để nhớ bài. Trong lúc ngủ, não sắp xếp lại những gì đã học trong ngày. Thức khuya học thêm mà ngủ thiếu, nhiều thứ học được hôm đó sẽ khó giữ lại. Các khuyến nghị phổ biến cho tuổi vị thành niên thường ở khoảng tám đến mười tiếng mỗi đêm; mỗi người cần khác nhau một chút.

Giờ ngủ và giờ dậy đều đặn quan trọng hơn ngủ bù. Ngủ ít các ngày trong tuần rồi ngủ dài cuối tuần làm đồng hồ sinh học bị xáo trộn, sáng thứ Hai càng uể oải. Cố giữ giờ đi ngủ và giờ thức gần giống nhau mỗi ngày.

Tắt màn hình một khoảng trước khi ngủ. Lướt điện thoại trên giường làm giấc ngủ đến muộn và nông hơn. Để điện thoại ngoài tầm tay, dùng khoảng thời gian trước khi ngủ để đọc nhẹ hoặc xem lại vài trang sổ lỗi.

Chợp mắt buổi trưa ngắn. Một giấc ngắn buổi trưa giúp tỉnh táo cho buổi chiều. Ngủ trưa quá dài dễ làm tối khó ngủ và đầu óc nặng nề khi thức dậy.

Đừng học dồn đêm trước ngày kiểm tra. Thức trắng để ôn trước một bài kiểm tra hay kỳ thi thử thường cho kết quả kém hơn ngủ đủ với lượng kiến thức đã có.

Ăn uống mùa ôn: đều đặn hơn là đặc biệt

Không cần chế độ ăn đặc biệt nào để ôn thi tốt. Điều quan trọng là ăn đủ, ăn đều và không thử những thứ lạ. Một số nguyên tắc chung:

  • Ăn sáng trước khi đi học. Bỏ bữa sáng dễ làm buổi học cuối sáng mất tập trung.
  • Bữa ăn có đủ tinh bột, đạm, rau và trái cây theo thói quen của gia đình. Không cần thực phẩm đắt tiền hay xa lạ.
  • Uống nước đều trong ngày, để sẵn chai nước trên bàn học.
  • Hạn chế đồ uống nhiều đường và đồ uống có chất kích thích để thức khuya. Chúng giúp tỉnh tạm thời nhưng làm giấc ngủ sau đó kém đi.
  • Bữa tối không quá muộn và không quá no, để dễ ngủ.
  • Thận trọng với quảng cáo "thuốc bổ não", "thực phẩm tăng trí nhớ". Không có sản phẩm nào thay được giấc ngủ và việc học đều. Nếu gia đình muốn dùng bất cứ sản phẩm bổ sung nào, nên hỏi bác sĩ trước.
  • Gần ngày thi, không thử món mới, quán mới. Ăn những món quen để tránh rủi ro khó chịu đường tiêu hoá.

Với những bạn có bệnh nền hoặc chế độ ăn riêng theo chỉ định, giữ đúng hướng dẫn của bác sĩ đang theo dõi mình, kể cả trong mùa thi.

Vận động, mắt và tư thế ngồi

Học khối B nghĩa là ngồi rất nhiều: ngồi trên lớp, ngồi ở lớp học thêm, ngồi tự học. Ngồi lâu liên tục làm mỏi lưng, mỏi cổ và giảm tỉnh táo. Cách đơn giản nhất là chia buổi học thành các phiên ngắn, chẳng hạn bốn mươi lăm đến năm mươi phút, mỗi phiên kết thúc bằng vài phút đứng dậy đi lại, vươn vai, rót nước.

Vận động đều trong tuần giúp ngủ ngon hơn và giảm căng thẳng. Không cần môn thể thao bài bản: đi bộ nhanh, đạp xe, chạy nhẹ, đá cầu, bơi, chừng hai mươi đến ba mươi phút mỗi ngày đã có ích. Nhiều bạn thấy một vòng đi bộ buổi chiều là lúc đầu óc tự sắp xếp lại bài vừa học.

Với mắt, một nguyên tắc dễ nhớ là sau khoảng hai mươi phút nhìn gần, nhìn ra xa vài chục giây. Bàn học nên đủ sáng, ánh sáng không chiếu thẳng vào mắt, sách cách mắt một khoảng vừa phải. Nếu nhìn bảng bị mờ, hay nheo mắt hoặc đau đầu khi đọc lâu, nên đi khám mắt thay vì cố chịu.

Tư thế ngồi: lưng tựa ghế, hai chân chạm sàn, mặt bàn ngang khoảng khuỷu tay, sách hoặc màn hình ở tầm mắt hơi thấp. Một chiếc ghế vừa người tốt hơn nhiều thứ đồ dùng học tập đắt tiền.

Áp lực riêng của người muốn vào ngành sức khoẻ

Người thi khối B vào ngành sức khoẻ thường mang thêm vài lớp áp lực. Ngành được xã hội coi là khó vào, gia đình đặt nhiều kỳ vọng, có khi là mong muốn của cả họ hàng. Nhiều bạn còn tự đặt cho mình một mục tiêu duy nhất, một ngành duy nhất, một trường duy nhất, và cảm thấy mọi thứ khác là không đủ.

Áp lực vừa phải giúp tập trung. Áp lực quá mức làm ngủ kém, khó tập trung, dễ cáu gắt và tự trách. Một cách giảm bớt là nhìn rộng con đường vào nghề: khối sức khoẻ có nhiều ngành khác nhau, nhiều phương thức xét tuyển, có cao đẳng, liên thông, có thể dự tuyển lại năm sau. Biết rằng có nhiều đường đi không làm bạn bớt cố gắng, mà giúp bạn cố gắng trong trạng thái bình tĩnh hơn.

Với phụ huynh, những câu hỏi han về giấc ngủ, bữa ăn, việc con thấy thế nào thường giúp con nhiều hơn câu hỏi về điểm số. So sánh con với anh chị em hay con nhà khác hiếm khi tạo thêm động lực, nhưng thường làm con mệt hơn. Một lời nhắn rằng gia đình ở bên con dù kết quả thế nào là món quà lớn trong mùa thi.

Dấu hiệu nên dừng lại và tìm hỗ trợ

Mệt mỏi trong mùa ôn là bình thường. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn cần nghỉ thật sự hoặc cần người giúp. Bảng dưới không dùng để tự chẩn đoán; nó giúp bạn và gia đình biết khi nào nên hành động.

Dấu hiệuViệc nên làm
Mệt nhưng ngủ một hai đêm đủ giấc là đỡĐây là mệt thông thường. Giảm giờ học vài ngày, giữ giờ ngủ, vận động nhẹ
Mất ngủ, khó ngủ kéo dài nhiều tuần dù đã giữ nếp sinh hoạtNói với gia đình, đi khám để bác sĩ đánh giá
Buồn bã, chán nản, mất hứng thú với cả những thứ trước đây thích, kéo dàiChia sẻ với người lớn tin cậy, thầy cô, nhân viên tư vấn tâm lý của trường nếu có, và tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khoẻ tâm thần
Đau đầu, đau bụng, hồi hộp lặp lại nhiều lầnĐi khám để loại trừ nguyên nhân thực thể, không tự dùng thuốc
Có ý nghĩ làm hại bản thânNói ngay với người lớn đang ở gần và tìm trợ giúp y tế khẩn cấp, không chờ qua kỳ thi

Xin nghỉ một tuần, giảm lịch học thêm hay lùi một mục tiêu không làm bạn kém đi. Tìm người giúp đúng lúc là một kỹ năng, và đó cũng là điều sau này bạn sẽ khuyên người bệnh của mình.

Tuần cuối trước kỳ thi và ngày thi

Ở những ngày cuối, mục tiêu là đến phòng thi với cơ thể khoẻ và đầu óc tỉnh táo. Một trình tự gợi ý:

  1. Một tuần trước kỳ thi, giảm cường độ học, chỉ ôn sổ lỗi và kiến thức hay quên. Không học phần hoàn toàn mới.
  2. Chỉnh giờ ngủ và giờ dậy cho khớp với giờ thi, để buổi sáng ngày thi não đã quen tỉnh táo vào giờ đó.
  3. Chuẩn bị giấy tờ, đồ dùng được mang vào phòng thi theo quy chế từ vài ngày trước, không để tới tối cuối.
  4. Tối trước ngày thi ăn bữa quen thuộc, xem lại nhẹ vài trang, ngủ đúng giờ.
  5. Sáng ngày thi ăn sáng vừa đủ, đi sớm để không vội, mang theo nước.
  6. Giữa các môn, nghỉ ngơi, ăn nhẹ, tránh bàn đáp án với bạn bè để không ảnh hưởng tinh thần cho môn tiếp theo.

Nếu ngày thi bạn bị ốm hoặc gặp sự cố, báo ngay cho cán bộ coi thi hoặc nhà trường để được hướng dẫn theo quy chế hiện hành, thay vì cố giấu.

Sau môn cuối cùng, cho mình nghỉ thật sự vài ngày trước khi tính tiếp chuyện đăng ký nguyện vọng. Cơ thể và đầu óc đã làm việc căng nhiều tháng, và những quyết định quan trọng sau đó cần một cái đầu đã được nghỉ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên uống cà phê để thức khuya ôn bài không?

Không nên dựa vào đồ uống có chất kích thích để thức khuya. Chúng giúp tỉnh tạm thời nhưng làm giấc ngủ sau đó kém đi, và ngày hôm sau học càng mệt. Học trong khung giờ tỉnh táo tự nhiên và ngủ đủ thường hiệu quả hơn.

Có cần uống thuốc bổ trong mùa thi không?

Phần lớn học sinh ăn uống đủ bữa thì không cần. Nếu gia đình thấy con mệt mỏi bất thường hoặc muốn dùng sản phẩm bổ sung, nên đưa con đi khám và hỏi bác sĩ, không tự mua theo quảng cáo.

Bỏ thể dục để có thêm giờ học có được không?

Bỏ hẳn thường không có lợi. Hai mươi đến ba mươi phút vận động nhẹ mỗi ngày giúp ngủ ngon và tập trung hơn, nên giờ học bị mất đi thường được bù lại bằng chất lượng của những giờ còn lại.

Bị mất ngủ trước ngày thi thì phải làm sao?

Một đêm ngủ kém trước ngày thi khá thường gặp và không quyết định kết quả. Nằm nghỉ, thở chậm, không xem điện thoại. Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần trong mùa ôn, nên đi khám thay vì tự dùng thuốc ngủ.

Phụ huynh nên làm gì khi thấy con quá căng thẳng?

Hỏi han nhẹ nhàng, lắng nghe trước khi khuyên, giảm bớt những câu hỏi về điểm và so sánh. Cùng con điều chỉnh lịch học cho có giờ nghỉ. Nếu con có những dấu hiệu kéo dài như buồn bã, mất ngủ, mất hứng thú, nên đưa con đến gặp bác sĩ hoặc chuyên gia.

Học sinh có bệnh mãn tính ôn thi thế nào cho an toàn?

Giữ đúng lịch điều trị và hướng dẫn của bác sĩ đang theo dõi, kể cả trong mùa thi, và hỏi bác sĩ về cách sắp xếp sinh hoạt. Những điều chỉnh liên quan đến kỳ thi, nếu có, cần trao đổi với nhà trường theo quy chế hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138