TruongY.comTrường Y
Ôn thi khối B và các môn xét tuyển

Lộ trình ôn thi khối B từ lớp 10 đến lớp 12 cho học sinh muốn học y – dược

Lộ trình ba năm cho người muốn thi khối B vào ngành sức khoẻ: lớp 10 chọn môn và dựng nền, lớp 11 qua phần nặng, lớp 12 chia ba chặng ôn.

Vietnamese high school student studying at a wooden desk by an open window in a Huế house, biology and chemistry notebooks closed, morning light, seen from behind

Ôn thi khối B cho ngành y – dược nên bắt đầu từ lúc chọn môn học ở lớp 10, không phải từ học kỳ hai lớp 12. Lý do rất đời thường: từ chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh chỉ thi tốt nghiệp được những môn tự chọn mình đã học ở lớp 12, và kỳ thi chỉ cho chọn hai môn ngoài Toán và Ngữ văn. Muốn xét tổ hợp Toán – Hoá – Sinh thì hai môn tự chọn gần như đã được định sẵn là Hoá học và Sinh học, và hai môn đó phải nằm trong nhóm môn bạn học suốt ba năm.

Bài này chia ba năm thành những việc cụ thể: lớp 10 chọn môn và dựng nền, lớp 11 vượt qua phần kiến thức nặng nhất, hè lớp 11 lấp chỗ hổng, lớp 12 chia ba chặng ôn. Mọi chi tiết về tổ hợp, phương thức và điều kiện xét tuyển của từng trường thay đổi theo năm, nên lộ trình này chỉ là khung để bạn tự điều chỉnh sau khi đọc quy chế tuyển sinh và đề án tuyển sinh của năm mình dự tuyển.

Khối B bây giờ gồm những gì và vì sao phải tính từ lớp 10

Khi nói "khối B", phần lớn người ta nghĩ tới tổ hợp B00 gồm Toán, Hoá học và Sinh học. Đây vẫn là tổ hợp quen thuộc nhất của các ngành khối sức khoẻ: y khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền, y học dự phòng, điều dưỡng, kỹ thuật xét nghiệm y học và nhiều ngành khác. Tuy vậy, mỗi trường tự công bố tổ hợp cho từng ngành; có ngành nhận thêm tổ hợp có Toán, Sinh và Tiếng Anh, có ngành dược nhận tổ hợp có Toán, Vật lý, Hoá học hoặc Toán, Hoá học, Tiếng Anh. Danh sách cụ thể nằm trong đề án tuyển sinh của trường, và năm sau có thể khác năm trước.

Điểm mấu chốt của chương trình mới nằm ở kỳ thi tốt nghiệp: bạn thi Toán, Ngữ văn và hai môn tự chọn trong số các môn đã học ở lớp 12. Nghĩa là nếu lớp 10 bạn không chọn học Hoá hoặc Sinh trong nhóm môn lựa chọn, đến lớp 12 bạn không có môn đó để đăng ký thi. Đổi nhóm môn giữa chừng không phải lúc nào cũng làm được, tuỳ trường phổ thông có xếp được lớp hay không. Vì thế lựa chọn ở đầu lớp 10 là quyết định ôn thi đầu tiên, dù lúc đó chưa ai nghĩ đến chữ "ôn thi".

Hệ quả thứ hai: hai môn tự chọn đã dành cho Hoá và Sinh thì Tiếng Anh và Vật lý không còn chỗ trong kỳ thi tốt nghiệp. Nếu bạn muốn giữ thêm tổ hợp có Tiếng Anh, cần tìm hiểu sớm trường mình nhắm có cho dùng chứng chỉ ngoại ngữ quy đổi hay không. Câu này không có đáp án chung, chỉ có đáp án trong đề án của từng trường từng năm.

Lớp 10: chọn môn học lựa chọn và dựng nền

Giữ Hoá học và Sinh học trong bốn môn lựa chọn. Đây là điều kiện để có mặt trong cuộc chơi khối B. Hai môn còn lại nên chọn theo hướng mở đường lui: Vật lý giữ cửa cho các tổ hợp khối A, Tin học hoặc Địa lý tuỳ sở thích. Hỏi giáo viên chủ nhiệm xem trường có những tổ hợp môn nào để xếp lớp, vì trường phổ thông thường chỉ mở một số tổ hợp nhất định.

Học Hoá lớp 10 cho thật chắc phần nền. Cấu tạo nguyên tử, bảng tuần hoàn, liên kết hoá học, phản ứng oxi hoá – khử và cách cân bằng là bộ khung mà Hoá 11 và 12 đứng lên trên. Ai lớp 10 chỉ học đủ để qua bài kiểm tra thì sang lớp 11 sẽ thấy hữu cơ như một môn hoàn toàn mới.

Sinh học lớp 10 là sinh học tế bào và vi sinh vật. Phần này nghe nhẹ nhưng chứa các khái niệm mà di truyền lớp 12 dùng liên tục: cấu trúc tế bào, chu kỳ tế bào, nguyên phân, giảm phân, trao đổi chất ở mức tế bào. Hiểu tại sao giảm phân tạo ra giao tử mang bộ nhiễm sắc thể đơn bội thì bài di truyền sau này dễ hơn nhiều.

Toán lớp 10 cần gọn gàng hơn là nâng cao. Hàm số bậc hai, vectơ, toạ độ trong mặt phẳng, đại số tổ hợp và thống kê là những phần được dùng lại. Bạn không cần ôn thi từ lớp 10, nhưng cần làm bài tập đều và không để nợ chương.

Tập thói quen ghi sổ lỗi sai từ năm đầu. Một cuốn sổ nhỏ chia ba phần cho ba môn, mỗi lần làm sai ghi lại câu sai, vì sao sai, cách đúng. Đến lớp 12 cuốn sổ này là tài liệu ôn quý nhất, vì nó ghi đúng chỗ yếu của chính bạn.

Lớp 11: năm nặng nhất về kiến thức, đừng để nợ

Nhiều học sinh coi lớp 11 là năm "nghỉ" giữa hai năm quan trọng. Với khối B, đây lại là năm chứa nhiều phần dễ hỏng gốc nhất của cả ba môn:

  • Hoá học 11 có cân bằng hoá học, nitrogen và sulfur, rồi bước sang hoá hữu cơ: đại cương, hydrocarbon, dẫn xuất halogen, alcohol, phenol, hợp chất carbonyl và carboxylic acid. Hoá hữu cơ lớp 12 (ester, carbohydrate, amine, amino acid, protein, polymer) xây trực tiếp trên nền này.
  • Sinh học 11 là sinh học cơ thể: trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở thực vật và động vật, cảm ứng, sinh trưởng, phát triển, sinh sản. Phần tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá, bài tiết, miễn dịch ở động vật gần với kiến thức nền của ngành sức khoẻ nhất, học kỹ thì vừa có điểm vừa có vốn khi vào đại học.
  • Toán 11 có lượng giác, dãy số và cấp số, giới hạn, hàm số mũ và logarit, đạo hàm, quan hệ song song và vuông góc trong không gian, xác suất. Đạo hàm lớp 11 chính là cửa vào phần ứng dụng đạo hàm của lớp 12.
  • Cuối mỗi học kỳ lớp 11, dành một tuần làm lại các bài kiểm tra của học kỳ đó mà không xem lời giải. Câu nào vẫn sai là chỗ cần ghi vào sổ, không phải chỗ để tự trách.

Nếu lớp 11 bạn đã thấy một môn trong ba môn rõ ràng kéo mình xuống, đây là lúc nên bàn với gia đình và thầy cô về cách bù, chứ không đợi đến lớp 12. Bù lúc này còn thời gian, còn lớp học chính khoá đi kèm và chưa có sức ép của mùa thi.

Hè lớp 11 lên lớp 12: tám tuần lấp chỗ hổng

Kỳ nghỉ hè trước lớp 12 là khoảng trống duy nhất trong lộ trình mà bạn không phải theo nhịp chương trình trên lớp. Dùng nó để sửa nền, không để học trước thật nhiều bài mới:

  1. Tuần 1: làm một bài tự kiểm tra cho từng môn, gồm kiến thức lớp 10 và 11, không bấm giờ gắt. Mục tiêu là tìm chỗ hổng, không phải để có điểm đẹp.
  2. Tuần 2–3: Hoá học. Ôn lại mol, cân bằng phương trình, oxi hoá – khử, rồi đi hết các nhóm chức hữu cơ lớp 11. Mỗi nhóm chức viết được công thức chung, tính chất đặc trưng và một cách nhận biết.
  3. Tuần 4–5: Sinh học. Ôn lại tế bào, nguyên phân, giảm phân, rồi sinh học cơ thể lớp 11. Vẽ lại các sơ đồ tuần hoàn, hô hấp bằng tay thay vì đọc lại.
  4. Tuần 6: Toán. Ôn đạo hàm, hàm mũ, logarit và xác suất, làm bài tập mức cơ bản đến vừa.
  5. Tuần 7: đọc trước mục lục Hoá 12 và Sinh 12 để biết năm tới học gì, và đọc đề minh hoạ kỳ thi tốt nghiệp gần nhất để quen dạng câu hỏi.
  6. Tuần 8: nghỉ thật sự vài ngày, rồi viết kế hoạch lớp 12 lên một tờ giấy: mỗi môn đang ở đâu, cần thêm gì, học trên lớp, tự học hay cần người kèm.

Tám tuần này là ví dụ giả định cho người học bình thường. Ai có môn yếu rõ rệt thì dồn thêm tuần cho môn đó và giảm môn mạnh, không cần chia đều.

Lớp 12: ba chặng ôn và dấu hiệu sẵn sàng của mỗi chặng

Lớp 12 vừa học kiến thức mới vừa ôn thi, nên chia theo chặng giúp bạn không ôn lan man. Mốc thời gian dưới đây là ví dụ giả định theo năm học thường gặp; lịch thi thật lấy theo thông báo của Bộ GD&ĐT năm đó.

ChặngKhoảng thời gianTrọng tâmDấu hiệu chuyển chặng
Học chắc kiến thức mớiĐầu năm đến hết học kỳ mộtTheo sát chương trình Hoá 12, Sinh 12 (di truyền, tiến hoá, sinh thái), Toán 12; mỗi tuần ôn xen một chủ đề lớp 10–11Làm được bài tập cuối chương không cần xem lời giải mẫu
Ôn theo chủ đềHọc kỳ hai, khoảng ba tháng đầuÔn từng chủ đề xuyên ba năm, làm câu hỏi theo ba dạng của đề mới, bắt đầu làm đề từng môn có bấm giờSổ lỗi sai mới ghi ít dần, lỗi cũ không lặp lại
Luyện đề và giữ nhịpKhoảng hai tháng trước kỳ thiLàm đề đủ ba môn theo đúng giờ thi, chữa đề kỹ, ôn lại sổ lỗi, giữ giờ ngủ ổn địnhBài làm đều tay, ít dao động giữa các đề

Đừng nhảy sang chặng luyện đề khi chặng đầu chưa xong. Làm đề lúc nền còn hổng cho ra con số thấp và khiến người học mất tinh thần mà không biết sửa từ đâu. Ngược lại, đừng ôn lý thuyết mãi mà không làm đề, vì kỳ thi đòi cả tốc độ lẫn khả năng đọc đề.

Chia giờ cho ba môn trong một tuần lớp 12

Không có tỷ lệ chia giờ đúng cho mọi người. Cách hợp lý là xuất phát từ khoảng cách giữa mức hiện tại và mức bạn muốn đạt của từng môn, cộng thêm việc mỗi môn tốn bao nhiêu thời gian để tiến bộ. Toán thường cần luyện tay đều đặn; Hoá cần vừa nhớ vừa tính; Sinh có phần ghi nhớ lớn nhưng di truyền lại đòi suy luận như toán.

Ví dụ giả định: một học sinh lớp 12 có khoảng mười hai giờ tự học mỗi tuần ngoài giờ trên lớp, Toán đang vững, Hoá trung bình, Sinh hổng phần lớp 11. Bạn ấy có thể chia khoảng ba giờ cho Toán để giữ tay, bốn giờ cho Hoá, bốn giờ cho Sinh và một giờ cuối tuần để xem lại sổ lỗi. Hai tháng sau, nếu Sinh đã đỡ, chuyển bớt giờ sang Hoá.

Hai điều nên giữ: buổi tự học nào cũng có mục tiêu viết ra trước (làm xong mười câu đúng – sai phần ester, chứ không phải "học Hoá"), và một ngày trong tuần không học gì nặng. Lịch kín bảy ngày thường vỡ sau ba tuần, còn lịch có chỗ thở thì giữ được đến cuối năm.

Ngữ văn vẫn là môn bắt buộc trong kỳ thi tốt nghiệp. Dù không nằm trong tổ hợp B00, điểm Ngữ văn ảnh hưởng tới việc tốt nghiệp và có thể được dùng trong một số phương thức khác, nên vẫn cần một khoảng giờ cố định mỗi tuần.

Những việc lộ trình không làm thay được

Không có lộ trình nào bảo đảm đỗ một ngành hay một trường cụ thể. Kết quả xét tuyển phụ thuộc vào số người đăng ký năm đó, chỉ tiêu của trường, phương thức bạn chọn và cả cách bạn đặt nguyện vọng. Lộ trình chỉ giúp bạn đến ngày thi với sức học thật tốt nhất của mình.

Việc thứ hai cần tự làm là đọc tài liệu chính thức. Mỗi năm, khi Bộ GD&ĐT công bố quy chế tuyển sinh và các trường công bố đề án, bạn nên ghi ra: ngành mình thích nhận tổ hợp nào, có xét học bạ không và điều kiện học lực ra sao, có dùng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực không, có quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ không. Những thông tin này có thể làm bạn đổi cách phân bổ thời gian giữa các môn.

Việc thứ ba là giữ đường lui một cách bình tĩnh. Khối sức khoẻ có rất nhiều ngành và nhiều con đường vào nghề, từ đại học đến cao đẳng rồi liên thông. Biết trước những lựa chọn ấy không làm bạn ôn kém đi; nó giúp bạn ôn với tâm thế nhẹ hơn, và thường người học nhẹ đầu lại làm bài tốt hơn người học trong sợ hãi.

Câu hỏi thường gặp

Lớp 10 chưa chắc muốn học y thì có nên chọn Hoá và Sinh không?

Nếu bạn còn phân vân giữa khối sức khoẻ và các ngành khác, chọn Hoá và Sinh vẫn giữ được nhiều cửa, vì hai môn này dùng cho cả nông nghiệp, môi trường, thực phẩm, công nghệ sinh học. Môn thứ ba, thứ tư nên chọn để mở thêm hướng khác, chẳng hạn Vật lý cho khối A.

Lên lớp 12 mới quyết định thi khối B thì có muộn không?

Không muộn nếu bạn đã học Hoá và Sinh trong nhóm môn lựa chọn. Khi đó bạn cần dồn sức cho hè hoặc học kỳ một để lấp phần lớp 11, nhất là hoá hữu cơ và sinh học cơ thể. Nếu chưa học một trong hai môn thì phải hỏi trường phổ thông về khả năng đổi môn và tính phương án tổ hợp khác.

Có cần học trước chương trình lớp 12 từ hè lớp 11 không?

Đọc trước để biết sẽ học gì là đủ. Học trước quá nhiều trong khi nền lớp 10, 11 còn hổng thường làm bạn nhớ lơ mơ cả hai phần. Hè nên ưu tiên sửa nền, còn kiến thức lớp 12 học cùng thầy cô trên lớp sẽ chắc hơn.

Mỗi ngày nên tự học bao nhiêu giờ cho ba môn khối B?

Con số phụ thuộc lịch học chính khoá, sức khoẻ và khoảng cách với mục tiêu của từng người, nên không có mức chuẩn. Một lịch tốt là lịch bạn giữ được đều nhiều tháng, mỗi buổi có mục tiêu cụ thể, có ngày nghỉ và vẫn đủ giờ ngủ. Nếu lịch làm bạn mệt kéo dài thì nên giảm, không nên cố.

Thi tốt nghiệp chỉ được chọn hai môn tự chọn, vậy muốn xét thêm tổ hợp có Tiếng Anh thì sao?

Một số trường cho dùng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế quy đổi điểm hoặc có phương thức kết hợp riêng, một số trường không. Bạn cần đọc đề án tuyển sinh năm dự tuyển của từng trường nhắm tới rồi mới quyết định có thi chứng chỉ hay không.

Học sinh trường không có lớp chọn Hoá – Sinh thì làm sao?

Hỏi nhà trường về các tổ hợp môn đang mở và khả năng ghép lớp. Nếu trường không xếp được, gia đình nên cùng thầy cô tính sớm từ lớp 10, vì môn tự chọn thi tốt nghiệp phải là môn đã học ở lớp 12 theo quy định hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138