TruongY.comTrường Y
Phương thức xét tuyển và nguyện vọng

Phương thức xét tuyển ngành y dược: các đường vào và cách chọn đường hợp với mình

Các phương thức xét tuyển vào ngành y, dược, điều dưỡng: điểm thi tốt nghiệp, học bạ, kỳ thi riêng, chứng chỉ, tuyển thẳng và cách chọn đường hợp sức mình.

Two Vietnamese high school students sitting on a wooden bench under a flame tree in Huế, sharing blank notebooks, seen from behind, warm late afternoon light

Phương thức xét tuyển là cách một trường dùng để chọn người vào học: dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT, trên kết quả học tập ở học bạ, trên một kỳ thi riêng, trên chứng chỉ, hoặc tuyển thẳng theo diện quy chế cho phép. Với khối sức khoẻ (y khoa, răng hàm mặt, dược, y học cổ truyền, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y học…), đường đông người đi nhất vẫn là điểm thi tốt nghiệp theo tổ hợp, nhưng nhiều trường mở thêm các đường khác, mỗi đường có điều kiện riêng.

Bài này giúp học sinh lớp 10–12 và phụ huynh nhìn cả tấm bản đồ trước khi đi vào từng con đường: mỗi phương thức dựa vào cái gì, hợp với ai, khối sức khoẻ có ràng buộc gì khác các ngành khác, và cách tự đặt cho mình một đường chính cùng một hai đường phụ. Quy chế tuyển sinh của Bộ GD&ĐT và đề án của từng trường thay đổi theo năm, nên mọi chi tiết ở đây là nguyên tắc; con số và mốc cụ thể bạn phải đọc trong văn bản của năm mình dự tuyển.

Vì sao một ngành lại có nhiều đường vào

Trường đại học được tự chủ tuyển sinh trong khuôn khổ quy chế chung. Mỗi năm trường công bố một đề án tuyển sinh, trong đó ghi ngành nào tuyển bằng những phương thức nào, mỗi phương thức chiếm bao nhiêu chỉ tiêu, điều kiện nộp ra sao. Vì vậy cùng một ngành y khoa, trường này có thể chỉ xét điểm thi tốt nghiệp, trường kia xét thêm kỳ thi đánh giá năng lực, trường khác nữa kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ với điểm thi.

Lý do trường mở nhiều đường là muốn tìm được người học phù hợp từ nhiều kiểu năng lực khác nhau: có em thi một buổi rất tốt, có em học đều ba năm, có em mạnh tư duy, có em giỏi ngoại ngữ. Với người học, nhiều đường vào nghĩa là thêm cơ hội, nhưng cũng thêm việc phải theo dõi: mỗi đường một hạn nộp, một loại giấy tờ, một cách tính điểm.

Điều nên nhớ ngay từ đầu: nhiều phương thức không có nghĩa là nhiều suất trúng tuyển cho một người. Cuối cùng mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển vào một nguyện vọng duy nhất trên hệ thống chung. Các phương thức là những cánh cửa khác nhau dẫn vào cùng một căn phòng, và bạn chỉ được bước qua một cửa.

Một điểm nữa hay bị bỏ qua: tên gọi phương thức không thống nhất giữa các trường. Có trường gọi là "xét kết quả học tập THPT", có trường gọi "xét học bạ", có trường đánh số phương thức 1, 2, 3. Khi so sánh, bạn đọc phần mô tả điều kiện chứ đừng chỉ đọc tên.

Năm nhóm phương thức thường gặp ở khối sức khoẻ

Bảng dưới gom các phương thức thành năm nhóm để dễ nhìn. Không phải trường nào cũng dùng đủ năm nhóm, và tỷ lệ chỉ tiêu cho mỗi nhóm khác nhau giữa các trường, giữa các năm.

Nhóm phương thứcDựa vào đâuThường hợp với aiĐiều cần kiểm trong đề án
Điểm thi tốt nghiệp THPTTổng điểm các môn trong tổ hợp, cộng điểm ưu tiênPhần lớn thí sinh, nhất là người thi tốt các môn tự nhiênTổ hợp được dùng, môn nhân hệ số nếu có, ngưỡng đầu vào
Kết quả học tập (học bạ)Điểm trung bình các môn ở lớp 10–12 hoặc riêng lớp 12Người học đều, kết quả ổn định ba nămHọc kỳ nào được tính, điều kiện học lực riêng của khối sức khoẻ
Kỳ thi riêng (đánh giá năng lực, đánh giá tư duy)Điểm bài thi do đại học tổ chứcNgười mạnh tư duy, đọc hiểu, chịu thêm một kỳ thiKỳ thi nào được chấp nhận, ngưỡng điểm, cách quy đổi
Chứng chỉ quốc tế, kết hợpChứng chỉ ngoại ngữ hoặc bài thi chuẩn hoá, thường kèm điểm thi hoặc học bạNgười có chứng chỉ còn hạn, học ở môi trường song ngữLoại chứng chỉ, thời hạn, cách cộng hoặc quy đổi
Tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyểnGiải học sinh giỏi, khoa học kỹ thuật, đối tượng đặc biệt theo quy chếSố ít thí sinh đạt giải hoặc thuộc diệnGiải nào, môn nào, ngành nào phù hợp, hạn nộp hồ sơ

Nhìn bảng sẽ thấy phần lớn học sinh thực tế chỉ có hai, ba đường khả thi. Việc của bạn là xác định đường nào là đường chính (đầu tư nhiều thời gian nhất), đường nào là đường phụ (chuẩn bị thêm nếu không tốn quá nhiều sức), chứ không cần chạy theo cả năm.

Khối sức khoẻ khác các ngành khác ở chỗ nào

Có ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào riêng. Với các ngành đào tạo người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, Bộ GD&ĐT thường quy định một ngưỡng tối thiểu riêng cho mỗi năm, cao hơn hoặc chặt hơn nhiều ngành khác. Thí sinh dưới ngưỡng thì không được xét vào các ngành này dù trường còn chỉ tiêu. Ngưỡng được công bố sau kỳ thi tốt nghiệp, nên phải đọc lại mỗi năm.

Học bạ đi kèm điều kiện học lực. Nếu dùng kết quả học tập để xét vào ngành sức khoẻ, quy chế thường đặt thêm yêu cầu về mức học lực hoặc điểm xét tốt nghiệp. Nhóm ngành bác sĩ, dược sĩ thường bị đòi mức cao hơn nhóm điều dưỡng, kỹ thuật y học. Mức cụ thể nằm trong quy chế năm dự tuyển.

Tổ hợp xoay quanh Sinh và Hoá. Phần lớn ngành sức khoẻ dùng tổ hợp có Sinh học, Hoá học, Toán; một số ngành mở thêm tổ hợp có Ngữ văn hoặc ngoại ngữ. Chọn môn ở lớp 10 theo chương trình mới ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn có đủ môn trong tổ hợp hay không.

Chương trình dài và tốn kém hơn. Y khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền học sáu năm; dược học thường năm năm. Điều này không nằm trong phương thức xét tuyển, nhưng nên tính trước khi chọn đường vào, vì trúng tuyển rồi bỏ giữa chừng là mất nhiều năm của cả gia đình.

Một số trường có thêm yêu cầu sức khoẻ khi nhập học. Việc khám sức khoẻ đầu khoá là chung cho sinh viên, nhưng vài ngành có đặc thù thực hành. Nếu có vấn đề sức khoẻ riêng, bạn hỏi thẳng phòng tuyển sinh của trường và hỏi bác sĩ, không tự kết luận.

Đăng ký nhiều phương thức cùng lúc thì tính thế nào

Một thí sinh được đăng ký xét tuyển bằng nhiều phương thức, vào nhiều trường, nhiều ngành. Những năm gần đây quy chế có xu hướng đưa các phương thức về chung một đợt xét trên hệ thống của Bộ, thay vì để trường xét sớm riêng rồi giữ chỗ như trước. Kết quả là bạn không còn "đỗ trước" ở một trường bằng học bạ rồi mới đi thi, mà mọi nguyện vọng được xét cùng lúc và mỗi người chỉ đỗ một nguyện vọng cao nhất có thể. Cách vận hành cụ thể của năm nào phải đọc trong quy chế năm đó.

Khi một ngành chia chỉ tiêu cho nhiều phương thức, trường thường công bố cách quy đổi tương đương giữa các thang điểm, để thí sinh từ các đường khác nhau được so trên cùng một mặt bằng. Phần quy đổi này có chuyên mục riêng về tổ hợp và điểm chuẩn; ở đây chỉ cần nhớ hai điều. Thứ nhất, điểm chuẩn của cùng một ngành có thể khác nhau theo phương thức. Thứ hai, đăng ký thêm phương thức không làm hỏng nguyện vọng khác của bạn, vì thứ tự nguyện vọng mới là thứ quyết định.

Ví dụ giả định: em A đăng ký ngành điều dưỡng của một trường bằng hai phương thức, điểm thi và học bạ. Ở cùng ngành đó, hệ thống chỉ cần một trong hai phương thức đạt là đủ; em không bị tính là hai nguyện vọng chọi nhau. Điều em A cần quan tâm là ngành điều dưỡng ấy đứng ở vị trí thứ mấy trong danh sách nguyện vọng của mình.

Tự chọn đường chính và đường phụ trong năm bước

Không có công thức đúng cho mọi người, nhưng thứ tự dưới đây giúp bạn chọn có căn cứ thay vì nghe theo bạn bè.

  1. Liệt kê ngành bạn thật sự muốn học trong khối sức khoẻ, không chỉ ngành có tiếng. Một danh sách ba đến sáu ngành là vừa.
  2. Với mỗi ngành, chọn ra vài trường có đào tạo và đọc phần phương thức trong đề án gần nhất: ngành đó nhận những phương thức nào, chỉ tiêu chia ra sao.
  3. Nhìn lại bản thân một cách trung thực: kết quả học ba năm có đều không, thi các môn tự nhiên có ổn không, có chứng chỉ ngoại ngữ không, có giải thưởng nào không.
  4. Chọn một đường chính mà bạn sẽ dồn phần lớn sức, thường là điểm thi tốt nghiệp. Chọn thêm tối đa một hai đường phụ nếu bạn đã có sẵn điều kiện (học bạ đủ mức, chứng chỉ còn hạn), tránh mở thêm kỳ thi mới khi thời gian ôn đã căng.
  5. Ghi tất cả hạn đăng ký, hạn nộp minh chứng vào một tờ lịch riêng của gia đình, và đặt nhắc trước mỗi hạn một tuần.

Với học sinh lớp 10 và 11, bước ba là chỗ đáng đầu tư: kết quả học tập lúc này vẫn còn thay đổi được, và nó mở hay khép đường học bạ sau này.

Những hiểu lầm hay gặp về phương thức xét tuyển

"Xét học bạ là đường dễ hơn." Với khối sức khoẻ, học bạ vừa có điều kiện học lực, vừa thường có điểm chuẩn cao vì nhiều người học đều đăng ký. Đường này dễ hay khó tuỳ hồ sơ của bạn so với người khác, không tuỳ tên phương thức.

"Càng đăng ký nhiều phương thức càng chắc đỗ." Thêm phương thức chỉ có ích khi bạn đạt điều kiện của phương thức đó. Đăng ký một kỳ thi riêng mà không ôn kịp chỉ làm mất thời gian ôn môn chính.

"Có chứng chỉ ngoại ngữ là được cộng điểm ở mọi trường." Mỗi trường dùng chứng chỉ theo cách riêng: có nơi quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ, có nơi dùng làm điều kiện kết hợp, có nơi không dùng cho ngành sức khoẻ. Phải đọc đề án.

"Năm ngoái trường xét thế này thì năm nay cũng vậy." Phương thức, tổ hợp, tỷ lệ chỉ tiêu đều có thể đổi. Đề án năm trước chỉ để tham khảo xu hướng, quyết định cuối cùng dựa trên đề án năm bạn dự tuyển.

"Trúng tuyển bằng phương thức nào thì bằng cấp khác nhau." Sinh viên vào cùng một ngành, cùng một chương trình thì học như nhau và nhận cùng loại văn bằng, bất kể đi đường nào. Khác biệt nằm ở chương trình đào tạo (chuẩn, chất lượng cao, liên kết), không nằm ở phương thức.

Đọc phần phương thức trong đề án: những dòng không được bỏ qua

Đề án tuyển sinh thường dài vài chục trang. Nếu chỉ có thời gian đọc phần phương thức, bạn đánh dấu những dòng sau cho từng ngành mình quan tâm:

  • Mã ngành và mã phương thức (mã xét tuyển) — đây là thứ bạn sẽ nhập trên hệ thống, nhầm một ký tự là thành nguyện vọng khác.
  • Danh sách tổ hợp được dùng và môn nào nhân hệ số, nếu có.
  • Điều kiện nộp của từng phương thức: mức học lực, ngưỡng điểm kỳ thi riêng, loại chứng chỉ và thời hạn.
  • Cách quy đổi điểm giữa các phương thức, nếu trường công bố.
  • Nơi đào tạo: trụ sở chính hay phân hiệu, vì mã ngành ở phân hiệu thường khác.
  • Hạn nộp minh chứng (giải thưởng, chứng chỉ) và hình thức nộp, vì phần này nhiều trường làm riêng ngoài hệ thống chung.
  • Đầu mối giải đáp chính thức của trường, để khi có thắc mắc bạn hỏi đúng nơi thay vì đọc bình luận trên mạng xã hội.

Đọc xong, bạn nên tóm mỗi ngành vào một dòng: tên trường, mã, phương thức mình dùng, điều kiện, hạn. Tờ tóm tắt này về sau sẽ là xương sống cho việc xếp nguyện vọng.

Câu hỏi thường gặp

Một thí sinh được đăng ký tối đa bao nhiêu phương thức?

Quy chế những năm gần đây không giới hạn số phương thức hay số nguyện vọng, nhưng mỗi người chỉ trúng tuyển một nguyện vọng cao nhất có thể. Giới hạn thực tế là sức chuẩn bị của bạn và lệ phí xét tuyển tính theo nguyện vọng. Con số và cách tính của năm dự tuyển cần kiểm trong quy chế.

Trường y nào cũng xét học bạ phải không?

Không. Nhiều trường đào tạo bác sĩ chỉ dùng điểm thi tốt nghiệp hoặc kết hợp với một vài phương thức khác, không xét học bạ thuần cho một số ngành. Cách duy nhất để biết là đọc đề án tuyển sinh năm đó của từng trường, ở phần phương thức theo ngành.

Học sinh lớp 10 có cần chọn phương thức ngay không?

Chưa cần chốt, nhưng nên biết sớm. Lớp 10 là lúc chọn môn học lựa chọn theo chương trình mới, và kết quả học tập từ lớp 10 có thể được dùng sau này. Biết sớm các đường vào giúp bạn không lỡ mất điều kiện của đường học bạ hay chứng chỉ.

Đỗ bằng phương thức khác điểm thi có bị coi thường khi học không?

Không có cơ sở cho chuyện đó. Khi đã nhập học, sinh viên cùng ngành cùng chương trình học chung, thi chung, được đánh giá theo cùng một quy chế đào tạo. Điều quyết định là cách bạn học trong sáu năm, không phải cánh cửa bạn đi vào.

Nếu quy chế đổi giữa chừng năm lớp 12 thì sao?

Quy chế thường được công bố trước mùa tuyển sinh, có khi dự thảo xin ý kiến từ đầu năm học. Gia đình nên theo dõi thông báo chính thức của Bộ GD&ĐT và của trường, giữ một đường chính bền (thường là điểm thi tốt nghiệp) để không bị động nếu một phương thức phụ thay đổi.

Ngành điều dưỡng và ngành y khoa có cùng phương thức không?

Thường cùng nhóm phương thức nhưng điều kiện khác nhau: ngưỡng đầu vào, mức học lực khi xét học bạ, tổ hợp được dùng có thể khác. Hai ngành cũng có thể có điểm chuẩn chênh nhau nhiều. Đọc từng ngành riêng trong đề án, đừng suy từ ngành này sang ngành kia.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138