Ngoài B00 (Toán, Hoá, Sinh), các ngành sức khoẻ hay mở thêm B08 (Toán, Sinh, Tiếng Anh), A00 (Toán, Lý, Hoá), D07 (Toán, Hoá, Tiếng Anh) và A02 (Toán, Lý, Sinh). Mỗi trường chọn một danh sách riêng cho từng ngành: dược học thường mở A00 và D07 vì nặng Hoá, các ngành kỹ thuật y học hay có tổ hợp có Lý, còn y khoa nhiều nơi giữ B00 làm chính và thêm B08. Không có danh sách chung cho cả nước; mọi thứ nằm trong đề án tuyển sinh của trường năm dự tuyển.
Có thêm tổ hợp không có nghĩa là vào dễ hơn. Những mùa gần đây, quy chế yêu cầu các trường quy đổi tương đương giữa các tổ hợp, nên điểm chuẩn của từng tổ hợp có thể khác nhau. Bài này giúp bạn đọc danh sách tổ hợp của một ngành, hiểu vì sao điểm chuẩn tổ hợp chênh nhau, và chọn tổ hợp để nộp khi bạn có điểm ở nhiều tổ hợp.
Bản đồ các tổ hợp hay gặp ở khối sức khoẻ
Bảng dưới liệt kê các tổ hợp bạn dễ gặp nhất khi đọc đề án của các ngành sức khoẻ. Cột cuối là xu hướng chung, không phải quy định; trường nào mở tổ hợp nào cho ngành nào phải đọc trong đề án.
| Mã | Ba môn | Ngành hay mở tổ hợp này |
|---|---|---|
| B00 | Toán, Hoá học, Sinh học | Gần như mọi ngành sức khoẻ |
| B08 | Toán, Sinh học, Tiếng Anh | Y khoa, điều dưỡng, y tế công cộng, một số ngành kỹ thuật y học |
| A00 | Toán, Vật lý, Hoá học | Dược học, kỹ thuật xét nghiệm, kỹ thuật hình ảnh ở một số trường |
| D07 | Toán, Hoá học, Tiếng Anh | Dược học, kỹ thuật xét nghiệm y học |
| A02 | Toán, Vật lý, Sinh học | Kỹ thuật hình ảnh y học, phục hồi chức năng ở một số trường |
| Tổ hợp có Ngữ văn | Ví dụ Văn – Sinh – Hoá hoặc Toán – Văn – Sinh | Một số trường mở cho điều dưỡng, y tế công cộng, dinh dưỡng |
Ở cột cuối, chữ "một số trường" quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Hai trường cùng đào tạo dược học có thể có danh sách tổ hợp khác nhau hoàn toàn. Thậm chí cùng một trường, danh sách có thể đổi giữa hai năm liền nhau, nhất là khi kỳ thi tốt nghiệp đổi cấu trúc môn.
Bạn cũng sẽ gặp mã tổ hợp lạ, nhất là khi trường mở tổ hợp có môn Tin học hay Công nghệ theo chương trình mới. Gặp mã lạ, đừng đoán theo chữ cái đầu: đọc dòng giải thích ba môn ngay trong đề án.
Vì sao trường mở thêm tổ hợp ngoài B00
Lý do thứ nhất là chương trình giáo dục phổ thông mới. Học sinh chỉ thi bốn môn tốt nghiệp, trong đó hai môn tự chọn. Một học sinh giỏi Toán, Sinh và Tiếng Anh nhưng chọn thi Sinh và Tiếng Anh thay vì Hoá và Sinh sẽ không có điểm B00. Nếu ngành chỉ xét B00, trường bỏ lỡ những người này. Mở B08 là cách giữ cửa cho họ.
Lý do thứ hai là đặc thù ngành. Dược học học rất nhiều hoá: hoá phân tích, hoá hữu cơ, hoá dược, bào chế. Một người vững Toán, Lý, Hoá có nền tốt để học dược, nên A00 có mặt hợp lý. Ngành kỹ thuật hình ảnh y học làm việc với máy X quang, siêu âm, cộng hưởng từ, nên Vật lý có ích hơn Hoá, và tổ hợp A02 xuất hiện. Tiếng Anh được thêm vì tài liệu chuyên ngành, cập nhật nghiên cứu và hợp tác quốc tế đều cần ngoại ngữ.
Lý do thứ ba thuộc về tuyển sinh: nhiều tổ hợp giúp trường có nguồn thí sinh rộng hơn. Đây không phải điều xấu, nhưng bạn cần hiểu rằng trường mở thêm tổ hợp vì muốn tuyển được người phù hợp, chứ không phải để mở "cửa phụ dễ vào". Với cơ chế quy đổi tương đương, điểm chuẩn mỗi tổ hợp được đặt sao cho người trúng tuyển ở các tổ hợp có mức độ tương đương nhau.
Điểm chuẩn chênh giữa các tổ hợp: đọc thế nào
Trước đây, nhiều trường dùng một điểm chuẩn chung cho mọi tổ hợp của cùng một ngành. Cách làm này bị cho là thiếu công bằng, vì phổ điểm của các môn khác nhau: một năm đề Tiếng Anh dễ hơn đề Hoá thì người xét bằng B08 có lợi hơn người xét bằng B00. Những mùa gần đây, quy chế yêu cầu các trường công bố cách quy đổi tương đương, và nhiều trường đặt điểm chuẩn riêng hoặc độ lệch riêng cho từng tổ hợp.
Ví dụ giả định: một ngành công bố điểm chuẩn tổ hợp gốc B00 là 24,00 và ghi độ lệch của B08 so với B00 là cộng 0,50. Khi đó người xét bằng B08 cần 24,50. Độ lệch này được tính từ phổ điểm năm đó, nên năm sau có thể đổi dấu. Con số ở đây chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải điểm của trường nào.
Hệ quả cho bạn: khi đọc điểm chuẩn năm trước, đừng chỉ nhìn một con số của ngành. Tìm xem trường có công bố điểm chuẩn hoặc độ lệch theo từng tổ hợp không. Nếu bạn định xét bằng tổ hợp khác B00 mà chỉ so với điểm của B00, bạn có thể đánh giá sai cơ hội của mình. Cách đọc bảng quy đổi chi tiết có bài riêng trong danh mục, về quy đổi điểm giữa các phương thức.
Ngành nào hay mở tổ hợp nào, và vì sao
Y khoa, răng hàm mặt. Đa số giữ B00 làm tổ hợp chính, một số mở B08. Hai ngành này có điều kiện ngưỡng đầu vào ở mức cao của khối sức khoẻ, nên dù xét tổ hợp nào, điều kiện chung vẫn áp như nhau.
Dược học. Hay mở A00 và D07 ngoài B00, vì Hoá học là trục của ngành. Một số trường còn đặt Hoá làm môn nhân hệ số hoặc tiêu chí phụ. Bạn mạnh Hoá nhưng không chọn thi Sinh vẫn có thể có đường vào dược, tuỳ trường.
Điều dưỡng, hộ sinh. Thường có B00 cùng một vài tổ hợp khác, đôi khi có tổ hợp có Ngữ văn. Ngưỡng đầu vào của nhóm ngành này thường ở mức thấp hơn nhóm y khoa, nhưng vẫn có ngưỡng.
Kỹ thuật xét nghiệm, kỹ thuật hình ảnh, phục hồi chức năng. Hay có tổ hợp có Vật lý (A00, A02) bên cạnh B00. Kỹ thuật hình ảnh gắn với vật lý bức xạ và thiết bị; xét nghiệm gắn với hoá sinh và vi sinh.
Y tế công cộng, dinh dưỡng. Thường mở rộng hơn, có thể nhận tổ hợp có Tiếng Anh hoặc Ngữ văn, vì công việc gắn với truyền thông sức khoẻ, quản lý chương trình và số liệu cộng đồng.
Có điểm ở nhiều tổ hợp thì chọn tổ hợp nào để nộp
Học sinh chương trình mới thường chỉ ghép được một hai tổ hợp từ bốn môn thi, nhưng nếu trường cho quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn Tiếng Anh, bạn có thể có thêm lựa chọn. Hệ thống thường tự lấy tổ hợp có lợi nhất cho thí sinh trong những tổ hợp ngành đó xét, nhưng bạn vẫn nên tự tính để hiểu vị trí của mình:
- Liệt kê mọi tổ hợp bạn có đủ điểm ba môn, đối chiếu với danh sách tổ hợp của ngành – trường đó.
- Tính điểm xét tuyển của từng tổ hợp theo đúng công thức của trường: hệ số, thang điểm, cách cộng ưu tiên.
- Nếu trường công bố độ lệch giữa tổ hợp, trừ độ lệch để đưa mọi tổ hợp về cùng tổ hợp gốc rồi mới so.
- Xem quy chế năm đó: hệ thống tự chọn tổ hợp cao nhất hay thí sinh phải tự khai. Nếu phải tự khai, khai tổ hợp có điểm quy đổi cao nhất.
- Ghi lại kết quả tính kèm nguồn công thức, để đối chiếu khi trường công bố điểm chuẩn.
Ví dụ giả định: bạn có B00 là 24,2 và B08 là 24,8. Nếu trường công bố B08 cao hơn B00 0,8 điểm, thì B08 của bạn quy về B00 chỉ còn 24,0, thấp hơn B00 thật. Tổ hợp có tổng điểm cao hơn chưa chắc là tổ hợp có lợi hơn. Quy trình xử lý nguyện vọng trên hệ thống thay đổi theo năm, nên bước thứ tư cần kiểm trong hướng dẫn của Bộ GD&ĐT năm dự tuyển.
Bốn lỗi hay gặp khi đọc danh sách tổ hợp
Danh sách tổ hợp trong đề án thường chỉ là một dòng mã ngắn, nên rất dễ đọc lướt và hiểu sai. Những lỗi dưới đây gặp nhiều ở cả học sinh lẫn phụ huynh:
- Đọc tổ hợp của ngành này rồi áp cho ngành khác cùng trường. Y khoa và kỹ thuật xét nghiệm của cùng một trường có thể có danh sách khác nhau. Luôn đọc theo mã ngành, không đọc theo tên trường.
- Lẫn chương trình chuẩn với chương trình chất lượng cao hoặc chương trình liên kết. Một số trường tách mã ngành riêng cho các chương trình này, kèm tổ hợp và điều kiện ngoại ngữ khác.
- Bỏ qua dòng ghi chú cuối bảng. Nhân hệ số, môn bắt buộc phải đạt mức tối thiểu, điều kiện chứng chỉ ngoại ngữ thường nằm trong ghi chú chứ không nằm trong bảng mã.
- Tin bảng tổng hợp do người khác làm. Bảng tổng hợp tổ hợp của nhiều trường trên mạng tiện để tham khảo nhưng hay lỗi thời hoặc chép nhầm. Dùng nó để biết nơi cần đọc, rồi kiểm lại trong đề án gốc của trường.
Một mẹo nhỏ: khi đọc đề án, chép nguyên dòng tổ hợp và ghi chú của ngành vào sổ, kèm năm của đề án. Năm sau đọc lại, bạn chỉ cần so từng chữ để thấy chỗ đổi, thay vì phải nhớ.
Chọn môn tự chọn từ sớm để giữ nhiều tổ hợp
Vì kỳ thi tốt nghiệp chỉ có hai môn tự chọn, cách giữ nhiều cửa nhất là chọn môn thi sao cho ghép được nhiều tổ hợp mà các ngành bạn thích đang xét. Ví dụ, chọn Hoá và Sinh cho bạn B00; chọn Sinh và Tiếng Anh cho bạn B08; chọn Hoá và Tiếng Anh cho bạn D07. Không có cặp môn nào cho bạn mọi tổ hợp, nên đây là lựa chọn có đánh đổi.
Cách làm thực tế là ngược từ mục tiêu: liệt kê năm đến mười cặp ngành – trường bạn nghiêm túc cân nhắc, đánh dấu tổ hợp mỗi nơi đang xét, rồi xem cặp môn tự chọn nào phủ được nhiều nơi nhất. Kết hợp với sức học thật của bạn ở từng môn, không chọn môn chỉ vì nghe nói "dễ ăn điểm".
Nếu đang ở lớp 10 hoặc 11, bạn còn thời gian để điều chỉnh. Nếu đã vào lớp 12 với nhóm môn cố định, hãy dồn sức vào những tổ hợp bạn có, và tìm hiểu thêm các phương thức khác như đánh giá năng lực hay học bạ để mở thêm đường. Bài về chọn môn thi tốt nghiệp trong danh mục này đi sâu hơn vào cách ghép tổ hợp từ bốn môn thi.
Câu hỏi thường gặp
Xét tuyển y khoa bằng B08 có khó hơn bằng B00 không?
Không có câu trả lời chung. Mức khó phụ thuộc vào điểm chuẩn hoặc độ lệch mà trường công bố cho từng tổ hợp trong năm đó, và độ lệch này tính từ phổ điểm thực tế. Bạn cần xem dữ liệu của chính trường đó qua vài năm, đọc kỹ ghi chú về quy đổi tương đương.
Dược học có xét tổ hợp không có môn Sinh không?
Nhiều trường đào tạo dược mở tổ hợp A00 hoặc D07, không có môn Sinh, vì Hoá học là môn trục của ngành. Tuy nhiên đây là quyết định riêng của từng trường. Hãy đọc đề án tuyển sinh năm dự tuyển của trường bạn nhắm tới để biết chắc.
Có được nộp cùng một ngành bằng hai tổ hợp khác nhau không?
Cách hệ thống xử lý tổ hợp thay đổi theo quy chế từng năm. Ở nhiều mùa, thí sinh đăng ký nguyện vọng theo ngành và hệ thống tự lấy tổ hợp có điểm cao nhất trong các tổ hợp ngành xét. Bạn nên đọc hướng dẫn đăng ký của Bộ GD&ĐT năm dự tuyển để biết chính xác.
Chứng chỉ IELTS có thay điểm Tiếng Anh trong tổ hợp B08 được không?
Một số trường cho quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thành điểm môn Tiếng Anh trong tổ hợp, theo bảng quy đổi riêng; trường khác không cho. Mức quy đổi, loại chứng chỉ được nhận và thời hạn hiệu lực đều nằm trong đề án của trường.
Mã tổ hợp có giống nhau giữa các trường không?
Mã tổ hợp phổ biến như B00, A00, B08, D07 được dùng thống nhất để chỉ cùng ba môn. Tuy vậy khi gặp mã ít gặp, nhất là các tổ hợp có môn mới của chương trình 2018, bạn nên đọc dòng giải thích ba môn ngay trong đề án thay vì đoán theo mã.
Có nên chọn thi môn mình yếu chỉ để có tổ hợp B00?
Nên cân nhắc kỹ. Tổ hợp chỉ có ích khi điểm đủ cạnh tranh, và một môn yếu kéo cả tổ hợp xuống. Nếu bạn có tổ hợp khác mạnh hơn mà ngành vẫn xét, đó thường là lựa chọn tốt hơn, miễn là bạn chuẩn bị bù kiến thức cho năm nhất.