Trong một tổ hợp xét tuyển, các môn mặc định nặng như nhau, trừ khi trường nhân hệ số một môn hoặc dùng một môn làm tiêu chí phụ khi nhiều thí sinh bằng điểm. Ở khối sức khoẻ, môn được chọn làm "môn chính" thường là Sinh học hoặc Hoá học, tuỳ ngành. Nhân hệ số làm môn đó đóng góp nhiều hơn vào tổng điểm; tiêu chí phụ thì chỉ có tác dụng ở sát điểm chuẩn.
Mỗi trường quyết định có nhân hệ số hay không, nhân môn nào, đưa về thang điểm nào và đặt tiêu chí phụ ra sao. Những điều này nằm trong đề án tuyển sinh của trường năm dự tuyển, đôi khi ở dòng ghi chú rất nhỏ. Bài này giúp bạn đọc đúng, tự tính lại điểm của mình theo công thức của trường, và hiểu nên dồn sức ôn vào đâu.
Nhân hệ số là gì và thay đổi điều gì
Nhân hệ số là nhân điểm một môn với một số lớn hơn một, thường là hai, trước khi cộng vào tổng. Với tổ hợp ba môn, nhân đôi một môn đưa tổng lên thang 40. Một số trường giữ thang 40 khi công bố điểm chuẩn, số khác quy đổi lại về thang 30 bằng cách nhân với ba phần tư, tức là tổng có hệ số chia bốn rồi nhân ba. Cách nào thì đề án sẽ ghi.
Tác động thật của hệ số nằm ở chênh lệch giữa các thí sinh. Ví dụ giả định: bạn A có Toán 8,0, Hoá 8,0, Sinh 9,0; bạn B có Toán 9,0, Hoá 8,5, Sinh 7,5. Không nhân hệ số, cả hai cùng 25,0. Nếu trường nhân đôi Sinh, A được 34,0, B chỉ được 32,5 trên thang 40. Hai người ngang nhau ở cách tính thường trở nên chênh 1,5 điểm khi môn chính được nhân hệ số.
Vì vậy, khi biết ngành bạn nhắm nhân hệ số một môn, việc nâng điểm môn đó có giá trị gấp đôi so với nâng điểm môn khác cùng một mức. Đây là thông tin quan trọng để chia thời gian ôn. Tuy nhiên, đừng bỏ bê hai môn còn lại: chúng vẫn cộng vào tổng, và nhiều trường bạn đăng ký cùng lúc có thể không nhân hệ số.
Hai cách tính, một bộ điểm
Bảng dưới dùng cùng một bộ điểm giả định, tính theo ba cách mà bạn hay gặp trong đề án, để thấy con số điểm xét tuyển thay đổi thế nào. Mọi con số là ví dụ giả định.
| Cách tính | Công thức | Kết quả với Toán 8,0 – Hoá 8,5 – Sinh 9,0 |
|---|---|---|
| Thang 30, không hệ số | Toán + Hoá + Sinh | 25,50 |
| Thang 40, nhân đôi Sinh | Toán + Hoá + Sinh × 2 | 34,50 |
| Nhân đôi Sinh rồi quy về thang 30 | (Toán + Hoá + Sinh × 2) × 3 / 4 | 25,88 |
| Thang 40, nhân đôi Hoá | Toán + Hoá × 2 + Sinh | 34,00 |
Nhìn bảng, bạn thấy cùng một học sinh có thể có bốn con số khác nhau. Không con số nào sai; chúng chỉ đúng với cách tính của trường dùng nó. Khi so điểm của mình với điểm chuẩn năm trước của một trường, bắt buộc phải tính lại theo đúng công thức của chính trường đó.
Cũng vì lý do này, những bảng "điểm chuẩn ngành y các trường" xếp cạnh nhau trên mạng dễ gây hiểu nhầm. Một trường thang 40 trông như có điểm chuẩn cao vọt so với trường thang 30, trong khi thực chất có thể tương đương. Đọc kỹ đơn vị trước khi kết luận điều gì.
Tiêu chí phụ khi bằng điểm
Khi nào tiêu chí phụ được dùng. Khi số thí sinh có điểm đúng bằng điểm chuẩn nhiều hơn số chỗ còn lại, trường dùng tiêu chí phụ để chọn. Nếu bạn ở trên điểm chuẩn rõ ràng, tiêu chí phụ không ảnh hưởng gì.
Tiêu chí phụ hay gặp ở khối sức khoẻ. Điểm môn Sinh học hoặc Hoá học cao hơn, thứ tự nguyện vọng ưu tiên hơn, hoặc điểm một môn khác trong tổ hợp. Một số trường dùng nhiều tiêu chí theo thứ tự: xét tiêu chí thứ nhất, còn bằng thì xét tiêu chí thứ hai.
Thứ tự nguyện vọng là tiêu chí phụ đặc biệt. Ở nhiều mùa, khi bằng điểm và bằng các tiêu chí khác, thí sinh đặt ngành đó ở nguyện vọng cao hơn được ưu tiên. Cách hệ thống xử lý thứ tự nguyện vọng thay đổi theo năm, nên phần này cần đọc trong quy chế năm dự tuyển.
Tiêu chí phụ có thể khác giữa các phương thức. Cùng một ngành, tiêu chí phụ khi xét điểm thi tốt nghiệp có thể khác tiêu chí phụ khi xét học bạ hay xét điểm đánh giá năng lực. Ghi riêng từng phương thức, đừng gộp làm một.
Tiêu chí phụ không thay được điểm. Đừng chiến lược hoá quá mức kiểu "điểm thấp chút nhưng môn Sinh cao sẽ đỗ". Tiêu chí phụ chỉ giải quyết những ca đúng bằng điểm chuẩn, không cứu được người dưới điểm chuẩn.
Đọc đề án tìm hệ số và tiêu chí phụ
Những thông tin này hay nằm rải rác. Đây là thứ tự đọc giúp bạn không bỏ sót:
- Tìm bảng ngành – mã ngành – tổ hợp. Đánh dấu dòng ngành bạn quan tâm.
- Xem cột hoặc ghi chú "môn chính", "môn nhân hệ số", "hệ số 2". Nếu có, ghi lại môn nào và thang điểm công bố.
- Tìm phần "nguyên tắc xét tuyển" hoặc "tiêu chí phụ". Ghi lại thứ tự các tiêu chí.
- Tìm điều kiện môn tối thiểu, nếu có: một số trường yêu cầu môn chính phải đạt từ một mức nhất định.
- Tìm cách cộng điểm ưu tiên và điểm khuyến khích khi điểm có hệ số, vì cách quy đổi ưu tiên sang thang 40 có thể khác thang 30.
- Ghi tất cả vào một tờ, kèm tên tệp và năm của đề án, để đối chiếu khi có đề án mới.
Nếu đọc xong vẫn không chắc, hãy hỏi trực tiếp bộ phận tuyển sinh của trường qua kênh chính thức. Hỏi rõ: "ngành X, tổ hợp B00, có nhân hệ số môn nào không, điểm chuẩn công bố theo thang mấy". Câu hỏi càng cụ thể, câu trả lời càng ít mơ hồ.
Điều kiện điểm tối thiểu của một môn
Bên cạnh hệ số và tiêu chí phụ, một số trường đặt thêm điều kiện điểm tối thiểu cho một môn trong tổ hợp, hoặc cho môn ngoại ngữ ở chương trình dạy bằng tiếng Anh. Đây là điều kiện loại: môn đó dưới mức yêu cầu thì hồ sơ không được xét vào ngành, dù tổng điểm vượt điểm chuẩn bao nhiêu. Điều kiện này khác hẳn ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào chung của khối sức khoẻ, vốn áp lên tổng điểm.
Ví dụ giả định: ngành có điều kiện môn Sinh từ 6,5 trở lên. Bạn có tổng B00 cao hơn điểm chuẩn hai điểm nhưng Sinh chỉ 6,25. Hồ sơ của bạn bị loại khỏi ngành đó, nguyện vọng chuyển xuống nguyện vọng kế tiếp. Nhiều thí sinh chỉ biết điều này khi đã có kết quả, vì điều kiện nằm ở ghi chú cuối đề án.
Vì thế khi lập bảng ghép tổ hợp, bạn nên thêm một cột "điều kiện môn" cho từng ngành. Ngành có điều kiện môn thì môn đó phải được ôn tới mức an toàn trên ngưỡng, không chỉ dựa vào hai môn còn lại kéo tổng. Mức điều kiện cụ thể đổi theo năm và theo trường, luôn kiểm trong đề án năm dự tuyển.
Phân bổ sức ôn khi có môn nhân hệ số
Môn nhân hệ số xứng đáng được ưu tiên, nhưng chỉ khi mọi nơi bạn nộp, hoặc phần lớn những nơi bạn muốn nhất, đều nhân cùng môn đó. Nếu danh sách của bạn có trường nhân Sinh, trường nhân Hoá, và trường không nhân gì, dồn hết vào một môn là đánh cược. Cách hợp lý là giữ cả ba môn ở mức vững, rồi phân thêm thời gian cho môn chính của những nơi bạn ưu tiên.
Một sai lầm hay gặp là học sinh thấy môn chính được nhân đôi nên bỏ gần hết thời gian ôn Toán. Toán dù không nhân vẫn là một phần ba tổng điểm thường, và là môn bắt buộc của kỳ thi tốt nghiệp. Mất hai điểm Toán ở trường không hệ số cũng nặng như mất hai điểm Sinh. Cân bằng vẫn là nguyên tắc nền.
Một cách nhìn thực tế: tính thử xem tăng một điểm môn chính thì điểm xét tuyển của bạn tăng bao nhiêu ở từng trường trong danh sách, và tăng một điểm môn khác thì tăng bao nhiêu. Ở trường nhân đôi Sinh trên thang 40, một điểm Sinh bằng hai điểm xét; ở trường thang 30 không hệ số, một điểm môn nào cũng chỉ là một điểm xét. Bảng nhỏ này cho bạn thấy rõ phần ôn thêm nào mang lại nhiều nhất cho chính danh sách của mình.
Còn với tiêu chí phụ, không cần đổi kế hoạch ôn vì nó. Tiêu chí phụ chỉ đáng để ý khi bạn ở sát điểm chuẩn, và lúc đó việc đặt thứ tự nguyện vọng có ý nghĩa hơn việc kiếm thêm nửa điểm một môn. Kế hoạch ôn chi tiết từng môn thuộc danh mục ôn thi khối B của trang.
Khi điểm có hệ số gặp phương thức khác
Phần phức tạp nhất là khi trường xét nhiều phương thức và quy đổi chúng về một thang chung. Ví dụ giả định: trường xét cả điểm thi tốt nghiệp có nhân đôi Sinh và điểm học bạ ba môn không hệ số. Để so được, trường phải công bố cách quy đổi giữa hai loại điểm. Những mùa gần đây, quy chế yêu cầu các trường công bố quy tắc quy đổi tương đương này trong đề án.
Hệ quả cho thí sinh: bạn không thể đem điểm học bạ của mình so thẳng với điểm chuẩn có hệ số. Bạn phải theo đúng bảng quy đổi mà trường công bố. Nếu không tìm thấy bảng, hỏi trường. Đừng tự đặt ra cách quy đổi theo cảm tính, vì sai lệch nửa điểm ở ngành có nhiều người sát điểm chuẩn đã đủ thay đổi kết quả.
Nguyên tắc chung: điểm nào cũng chỉ có nghĩa trong cách tính của nó. Muốn so, phải đưa về cùng một cách tính theo quy định của trường. Danh mục này có bài riêng về quy đổi điểm giữa các phương thức, đi sâu hơn vào phần bách phân vị và bảng tương đương.
Câu hỏi thường gặp
Ngành y khoa có luôn nhân hệ số môn Sinh không?
Không. Nhân hệ số là lựa chọn riêng của từng trường và có thể thay đổi giữa các năm. Có trường nhân Sinh, có trường nhân Hoá hoặc không nhân môn nào. Thông tin chính xác nằm trong đề án tuyển sinh của trường trong năm bạn dự tuyển.
Điểm chuẩn thang 40 có nghĩa là khó hơn điểm chuẩn thang 30 không?
Không thể kết luận như vậy. Thang 40 chỉ là cách cộng có hệ số, nên con số tự nhiên lớn hơn. Muốn so độ cạnh tranh, phải quy về cùng cách tính hoặc xem vị trí của điểm chuẩn trong phổ điểm năm đó, không so con số trần.
Điểm ưu tiên có được nhân hệ số theo không?
Cách cộng điểm ưu tiên vào điểm có hệ số do quy chế và đề án quy định, thường là quy đổi tương ứng theo thang điểm của trường chứ không nhân tuỳ tiện. Bạn cần đọc phần cộng điểm ưu tiên trong đề án, vì cách làm có thể khác giữa thang 30 và thang 40.
Tiêu chí phụ có được công bố trước khi xét không?
Thường có, trong đề án tuyển sinh hoặc thông báo xét tuyển của trường. Nếu đề án không ghi rõ, hãy hỏi bộ phận tuyển sinh qua kênh chính thức. Tiêu chí phụ chỉ áp dụng cho những thí sinh đúng bằng điểm chuẩn, nên phần lớn thí sinh không bị ảnh hưởng.
Có nên dồn sức vào môn nhân hệ số và bỏ bớt môn khác?
Không nên bỏ môn nào. Môn không nhân hệ số vẫn đóng góp vào tổng, là môn thi tốt nghiệp, và có thể là môn chính ở trường khác bạn nộp. Ưu tiên thêm cho môn chính là hợp lý, miễn là giữ các môn còn lại ở mức vững.
Một môn có điểm tối thiểu thì khác gì nhân hệ số?
Điểm tối thiểu là điều kiện: môn đó dưới mức quy định thì không được xét, dù tổng điểm cao. Nhân hệ số thì không loại ai, chỉ làm môn đó đóng góp nhiều hơn vào tổng. Một trường có thể dùng cả hai cùng lúc, nên đọc kỹ cả hai mục.